Terafab drijft kosten op en zet chipketen onder spanning

De Terafab van Elon Musk wordt veel duurder dan verwacht. Waar analisten aanvankelijk rekenden op 25 miljard dollar, wijzen officiële documenten uit Texas op een totale investering van mogelijk 119 miljard dollar. ASML-topman Christophe Fouquet waarschuwt dat het megaproject de wereldwijde toeleveringsketen voor chipmachines tot het uiterste belast.

Kostenexplosie bij de Terafab

Elon Musk kondigde het Terafab-project in maart 2026 aan als een gezamenlijk initiatief van Tesla, SpaceX en xAI. De eerste ramingen voor de chipfabriek in Texas lagen tussen de 20 en 25 miljard dollar. Recente overheidsdocumenten uit Grimes County schetsen echter een totaal ander beeld. Alleen al de eerste bouwfase kost naar verwachting 55 miljard dollar. Als alle geplande fases worden uitgevoerd, loopt de totale rekening op tot 119 miljard dollar. Het project is daarmee in één klap een van de duurste industriële ondernemingen ter wereld geworden.

De stijging onderstreept hoe complex het opzetten van geavanceerde chipindustrie is. Een hypermoderne fabriek vereist niet alleen peperdure machines, maar ook een extreem ingewikkelde infrastructuur voor koeling, chemicaliën en energie. Analisten waren dan ook verrast door de nieuwe cijfers, die eerdere schattingen volledig in de schaduw stellen.

Intel levert de productietechnologie

Musk heeft voor de Terafab een ervaren productiepartner nodig, omdat zijn eigen bedrijven geen ervaring hebben met het fabriceren van chips op nanoschaal. In april 2026 sloot Intel zich aan als primaire productiepartner. Intel brengt zijn geavanceerde 18A-procesnode in, een technologie die werkt met transistors kleiner dan twee nanometer. Daarnaast levert het bedrijf technieken voor het stapelen van meerdere chiplagen, zogeheten geavanceerde verpakkingstechnologie.

De fabriek krijgt een oppervlakte van circa 100 miljoen vierkante voet. Tesla en SpaceX treden op als belangrijkste afnemers van de geproduceerde chips. Door deze samenwerking hoeft Musk niet zelf een volledig productieproces te ontwikkelen. Intel krijgt op zijn beurt een grote, kapitaalkrachtige klant die de 18A-technologie direct op schaal valideert. Voor beide partijen biedt de deal dus strategische voordelen, al hangt het succes grotendeels af van de beschikbaarheid van geavanceerde productieapparatuur.

Zorgen bij ASML over leveringscapaciteit

De schaal van de Terafab baart de rest van de toeleveringsketen grote zorgen. Tijdens het Imec Technology Forum 2026 in Antwerpen sprak ASML-topman Christophe Fouquet openlijk over de logistieke problemen die het project met zich meebrengt. Fouquet noemde Musk zeer serieus over zijn plannen, maar waarschuwde dat de vraag naar AI-chips veel sneller groeit dan fabrikanten kunnen bijbenen.

ASML stelde onlangs zijn omzetverwachting voor 2026 naar boven bij, aangedreven door een stormachtige groei van het orderboek. Toch blijft de capaciteit beperkt. Er zijn simpelweg niet genoeg hoogwaardige lithografiesystemen beschikbaar om aan de wensen van alle chipfabrikanten tegelijk te voldoen. Megaprojecten zoals de Terafab zetten die schaarste extra op scherp. Zelfs met versnelde productie kan ASML niet aan alle vraag voldoen, wat de wachttijden voor EUV-machines verder opdrijft.

Nog geen bindende contracten voor Terafab

Ondanks de ambitieuze plannen staat de Terafab nog niet op stevig fundament. Uit een recent beursdocument van SpaceX, een zogeheten S-1-registratie, blijkt dat de samenwerking voorlopig vrijblijvend is. Er bestaan alleen algemene kaders tussen de betrokken bedrijven. Over de verdeling van kapitaal en intellectueel eigendom zijn nog geen harde, bindende afspraken gemaakt.

De miljardeninvesteringen zijn op papier dus nog niet definitief toegezegd. Het project bevindt zich in een vroege en kwetsbare fase. Voorzichtige analisten wijzen erop dat dit soort megaprojecten vaker vertraging oploopt of wordt versoberd als de economische omstandigheden verslechteren. De komende maanden let de markt scherp op de eerste contracten die daadwerkelijk worden ondertekend. Zolang die handtekeningen uitblijven, blijft het grootschalige project vooral een belofte op papier.

Gevolgen voor de Europese halfgeleiderambitie

De opschaling van Amerikaanse chipinitiatieven heeft directe gevolgen voor Europa. De Europese Unie probeert met de European Chips Act minder afhankelijk te worden van buitenlandse productie. De enorme zuigkracht van projecten zoals de Terafab dreigt die Europese plannen echter te doorkruisen. Er groeit in Europa de angst dat de belangrijkste technologische toeleveranciers worden meegezogen in de Amerikaanse invloedssfeer.

De Amerikaanse overheid investeert fors in binnenlandse halfgeleiderproducenten. Via strenge exportregels kan Washington de nieuwste machines claimen voor eigen projecten, waardoor er voor Europese fabrieken minder capaciteit overblijft. De Europese ambitie om twintig procent van de wereldwijde chipproductie in handen te krijgen, komt daardoor onder zware druk te staan. De strijd om schaarse machines zal de verhoudingen tussen de Verenigde Staten, Europa en Azië de komende jaren verder op scherp zetten.