Nederlandse chemische productie daalt hardst van Europa

De Nederlandse chemische productie kromp in het eerste kwartaal van 2026 met 9,4 procent, de grootste terugval van alle grote chemielanden in Europa. Dat blijkt uit het nieuwste Chemical Trends Report van brancheorganisatie Cefic. Ondanks een voorzichtig herstel van het ondernemersvertrouwen blijft de sector kampen met zwakke vraag, hoge energiekosten en een concurrentiepositie die verder onder druk staat.

Nederland zakt het diepst weg

Van de grote chemielanden noteerde Nederland veruit de grootste daling. De productie lag 9,4 procent lager dan in het eerste kwartaal van 2025. Alleen Frankrijk wist nog te groeien, met 2,4 procent. Italië (-7,7 procent) en Duitsland (-4,3 procent) zagen hun productie eveneens teruglopen. Vooral de basischemie kreeg rake klappen: de productie van organische basischemicaliën daalde met 12,7 procent en die van polymeren met 9,2 procent.

Ook kleurstoffen en pigmenten (-8,0 procent), gewasbeschermingsmiddelen (-4,7 procent) en zeep- en reinigingsmiddelen (-4,5 procent) leverden in. Alleen enkele consumentgerichte segmenten, zoals cosmetica, lieten nog groei zien. Voor een land dat zo sterk leunt op de chemische productie, weegt deze terugval extra zwaar.

Chemische productie kromp door heel Europa

De totale chemische productie in de Europese Unie lag 3,2 procent lager dan een jaar eerder. Daarmee blijft de sector ruim onder het niveau van vóór de energiecrisis. Cefic ziet wel een lichte verbetering van het sentiment, maar van structureel herstel is nog geen sprake.

De zwakke vraag vertaalt zich in een lage bezettingsgraad. De capaciteitsbenutting kwam in het tweede kwartaal uit op 74,3 procent, iets hoger dan de 73,2 procent in het eerste kwartaal. Toch blijft dat ruim onder het langjarig gemiddelde van ongeveer 81 procent. Volgens Cefic onderstreept dat de verslechterde concurrentiepositie van de Europese chemie.

Vertrouwen herstelt voorzichtig

Ondanks de tegenvallende cijfers ziet Cefic het ondernemersvertrouwen langzaam opkrabbelen. De vertrouwensindex steeg van -19 procent in oktober 2025 naar -9 procent in april 2026. Positief, maar nog altijd diep in het rood. Ook de orderportefeuilles liggen onder het normale niveau, wat erop wijst dat de vraag vanuit belangrijke afzetmarkten zwak blijft.

De commerciële cijfers bevestigen dat beeld. In de eerste twee maanden van 2026 lagen de totale chemieverkopen ongeveer 7 procent lager dan een jaar eerder. Afnemers blijven terughoudend met het aanvullen van hun voorraden, aldus de brancheorganisatie.

Chemische productie lijdt onder hoge energieprijzen

Een belangrijke oorzaak van de zwakke chemische productie zijn de blijvend hoge energiekosten in Europa. Hoewel de energiemarkten sinds de piek van de crisis zijn gestabliseerd, ligt de Europese aardgasprijs nog altijd fors hoger dan elders. Tussen januari en april lag die gemiddeld 3,3 keer hoger dan in de Verenigde Staten.

Dat kostenverschil raakt de chemische productie hard, omdat energie een groot deel van de kostprijs bepaalt. Ook de buitenlandse handel stond onder druk. De export van chemicaliën naar landen buiten de EU daalde in januari en februari met 12,4 procent tot 32,7 miljard euro. Vooral organische basischemicaliën (-26,8 procent) en polymeren (-16,5 procent) liepen sterk terug. De import daalde nog harder, met 15,7 procent, waardoor het handelsoverschot licht toenam tot 6,7 miljard euro. Volgens Cefic is dat overschot geen teken van kracht, maar vooral een gevolg van de zwakke industriële vraag binnen Europa.

Nieuwe risico’s dienen zich aan

Naast de bestaande structurele problemen ziet Cefic nieuwe onzekerheden ontstaan. De brancheorganisatie wijst op oplopende handelsspanningen met de Verenigde Staten en op geopolitieke risico’s rond belangrijke scheepvaartroutes, waaronder de Straat van Hormuz. Die ontwikkelingen vergroten de onzekerheid voor een sector die al langer onder zware druk staat.

Waar de productiecijfers van de Nederlandse industrie als geheel voorzichtig herstel laten zien, blijft de chemische productie duidelijk achter bij de rest van de maakindustrie. Voor de Nederlandse fabrieken betekent dat opnieuw een jaar van lage bezetting en scherpe keuzes.