Routekaart Digitaal-Circulair Werken voor slimmer grondstoffenmanagement

Provincie Noord-Brabant en consultancybedrijf TMC lanceren de Routekaart Digitaal-Circulair Werken, een praktisch hulpmiddel dat mkb-bedrijven in de maakindustrie helpt om digitalisering te koppelen aan beter grondstoffenmanagement. De routekaart biedt ondernemers een stapsgewijze aanpak om datagedreven en circulair te gaan werken, met als belofte: minder verspilling, efficiëntere processen en nieuwe verdienmodellen.

Waarom slimmer grondstoffenmanagement nu urgent is

De druk op bedrijven om bewuster met grondstoffen om te gaan, groeit met de dag. Geopolitieke spanningen, verstoorde supply chains en stijgende grondstofprijzen leggen de kwetsbaarheid van Europese industrieën pijnlijk bloot. Veel materialen voor de maakindustrie komen uit een handvol landen buiten Europa, en het winnen van nieuwe grondstoffen kost steeds meer geld en moeite. Wie nu niet nadenkt over grondstoffenbeheer, loopt straks tegen een muur aan.

“We verbruiken momenteel meer grondstoffen dan we kunnen aanboren. Dat gaat vroeg of laat voor een grondstoffencrisis zorgen,” waarschuwt Pepijn Rinzema, Project Manager Innovation Lab bij TMC. Volgens hem biedt circulair werken een uitweg: door producten langer te gebruiken, onderdelen te hergebruiken en materialen in de keten te houden, verminderen bedrijven hun afhankelijkheid van internationale toeleveranciers.

Digitalisering als motor achter circulair werken

Digitalisering vormt de sleutel tot effectief grondstoffenmanagement, stellen zowel de provincie als TMC. Bedrijven die hun data goed benutten, kunnen nauwkeurig volgen waar producten zich bevinden, hoe klanten ze gebruiken en wanneer onderhoud nodig is. Dat maakt het mogelijk om componenten opnieuw in te zetten en onderhoud slimmer te plannen. Toch schuilt daar precies het probleem: veel mkb-bedrijven willen wel circulair werken, maar lopen tegen praktische drempels aan. Data zit verspreid over losse systemen, Excel-bestanden of in de hoofden van individuele medewerkers, terwijl tijd en capacitiet ontbreken om grote digitaliseringsprojecten op te starten.

Suzanne Luiken, beleidsmedewerker Circulaire Economie bij Provincie Noord-Brabant, benadert het vanuit regelgevingsperspectief: “De urgentie vanuit Europese regelgeving, zoals de CSRD en het Digitaal Product Paspoort, vraagt om steeds meer datagedreven werken. Daarom vinden we het als provincie belangrijk om alle mkb’ers een laagdrempelige toegang tot deze manier van werken te bieden.”

Hoe de routekaart mkb’ers stap voor stap begeleidt

De Routekaart Digitaal-Circulair Werken richt zich specifiek op mkb-ondernemers die willen digitaliseren maar niet weten waar ze moeten beginnen. Het traject start met een korte zelfevaluatie waarmee ondernemers bepalen waar hun organisatie staat op het gebied van data en digitalisering. Vervolgens ontvangen zij inzicht in logische vervolgstappen: van het verbeteren van datakwaliteit en het in kaart brengen van materiaalstromen tot concrete toepassingen zoals voorraadbeheer, predictief onderhoud en levensduurverlenging van producten.

“Veel ondernemers willen wel met data aan de slag, maar zijn huiverig voor grote en dure IT-projecten,” merkt Rinzema op. “Deze routekaart laat zien dat je ook klein en praktisch kunt beginnen.” Dat klinkt mooi op papier, maar de echte lakmoesproef volgt uiteraard pas wanneer bedrijven de stappen daadwerkelijk implementeren.

Praktijkervaring grondstoffenmanagement uit de maakindustrie

Metaalbedrijf De Cromvoirtse werkte mee aan de ontwikkeling van de routekaart en deelt positieve ervaringen. Volgens het bedrijf helpt datagedreven grondstoffenmanagement de maakindustrie om toekomstbestendig te ondernemen, zowel bedrijfseconomisch als op het vlak van duurzaamheid. “Wij ervaren vanuit De Cromvoirtse elke dag hoe je daar de vruchten van plukt: minder materiaalverspilling en een hogere produktiviteit,” aldus het bedrijf. Dat soort concrete resultaten geven de routekaart geloofwaardigheid, al blijft het de vraag of kleinere mkb’ers met minder middelen dezelfde snelheid kunnen maken.

Volgens cijfers van het CBS gebruikte de Nederlandse economie in 2023 circa 438 miljoen ton grondstoffen, waarvan een aanzienlijk deel via import binnenkwam. Het Nederlandse circulariteitspercentage lag in datzelfde jaar rond de 25 procent, wat betekent dat driekwart van alle gebruikte materialen nog steeds uit primaire bronnen komt.

Gratis toegankelijk voor de hele Nederlandse maakindustrie

Hoewel de provincie Noord-Brabant de routekaart initieerde, benadrukken de betrokken partijen dat het hulpmiddel gratis beschikbaar is voor alle mkb-bedrijven in de Nederlandse maakindustrie. Naast de stapsgewijze aanpak verwijst de routekaart ook naar partners, programma’s en ondersteuning die ondernemers kunnen helpen bij de uitvoering. Die brede toegankelijkheid is een verstandige keuze, want de uitdagingen rond grondstoffenmanagement beperken zich uiteraard niet tot de provinciegrenzen van Brabant.

“Wie vandaag slim met data werkt en zorgvuldig met grondstoffen en materialen omgaat, bouwt aan het verdienvermogen van morgen,” stelt Luiken. Voor mkb-ondernemers die op zoek zijn naar een concreet startpunt voor hun grondstoffenstrategie, biedt deze routekaart in ieder geval een helder vertrekpunt.