Bijna helft Nederlandse exporteurs voelt klappen van Amerikaans handelsbeleid

Bijna de helft van de Nederlandse exporteurs ondervindt directe negatieve gevolgen van het Amerikaanse handelsbeleid. Hogere importheffingen, wisselende regelgeving en groeiende marktonzekerheid raken bedrijven in de volle breedte van de economie. Dat blijkt uit de Handelsmonitor 2025 van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De impact is groter dan internationaal opererende ondernemers een jaar eerder hadden verwacht.

Amerikaanse maatregelen treffen Nederlandse exporteurs hard

De cijfers liegen er niet om. Vooral bedrijven in staal, agro, dranken en de maakindustrie merken dat de Amerikaanse maatregelen diep doorwerken in hun ketens. Nederlandse exporteurs noemen hogere importheffingen als het grootste knelpunt, gevolgd door onvoorspelbare regelgeving en aanhoudende marktonzekerheid. Daarnaast spelen stijgende transportkosten en wisselkoersschommelingen een versterkende rol.

Het aantal vragen dat ondernemers bij de RVO neerleggen over toetreding tot de Amerikaanse markt halveerde het afgelopen jaar. Dat is een opvallend signaal. In plaats daarvan gaat inmiddels ongeveer een derde van alle hulpvragen specifiek over importheffingen. Het tekent de verschuiving: niet groeikansen, maar handelsbarrières domineren het gesprek.

Een op de vijf bedrijven verlaat de Amerikaanse markt

De gevolgen van het Amerikaanse beleid vertalen zich inmiddels in harde keuzes. Een op de vijf ondernemingen heeft de Amerikaanse markt deels of volledig verlaten. Voor 18 procent van de bedrijven daalde de export naar de Verenigde Staten al zichtbaar. Tegelijkertijd heroriënteert 41 procent van de internationaal actieve ondernemers zich actief op andere markten. Dat is een verdubbeling ten opzichte van een jaar eerder.

Die verschuiving roept de vraag op of Nederlandse exporteurs structureel afscheid nemen van de VS als groeimarkt, of dat het om een tijdelijke herpositionering gaat. De Handelsmonitor geeft daar geen eenduidig antwoord op, maar de trend is duidelijk: bedrijven zoeken alternatieven en doen dat in hoog tempo.

Geopolitieke onrust en digitale dreigingen

Internationale spanningen wegen volgens de monitor zwaarder dan binnenlandse politieke ontwikkelingen. De oorlog in Oekraïne en instabiliteit in het Midden-Oosten bleven van invloed op het handelsklimaat, al nam de ervaren impact in 2025 enigzins af. Zo gaf ongeveer 15 procent van de ondernemers aan last te hebben van onrust in het Midden-Oosten, tegenover 23 procent een jaar eerder. Spanningen in de regio zorgen desondanks nog steeds voor onzekerheid rond internationale handelsroutes en toeleveringsketens.

De digitale dreiging groeit daarentegen. Maar liefst 44 procent van de internationaal actieve bedrijven kreeg te maken met cyberaanvallen, phishing of spionage. Vooral ondernemers die buiten de Europese Unie opereren, melden dergelijke risico’s. Het is een ontwikkeling die niet los staat van de geopolitieke verhardingen. Juist exporterende bedrijven vormen een aantrekkelijk doelwit voor digitale aanvallen.

Exportvolume blijft verrassend stabiel ondanks onzekerheid

Ondanks alle druk blijft de exportprestatie verrassend overeind. Bij 45 procent van de internationaal opererende ondernemers groeide het exportvolume in 2025. Ruim een kwart bleef op hetzelfde niveau en een op de vijf zag een daling. Het zijn cijfers die laten zien dat Nederlandse exporteurs veerkrachtig zijn, maar het optimisme koelt wel af. Het aandeel bedrijven met veel vertrouwen daalde van 39 naar 35 procent. Toch houdt een ruime meerderheid van 79 procent vertrouwen in de toekomst.

Volgens het CBS bedroeg de totale Nederlandse goederenexport in 2024 ruim 630 miljard euro. De Verenigde Staten behoren daarbij tot de belangrijkste bestemmingen buiten Europa. Een structurele terugval richting de VS zou dus merkbare economische gevolgen kunnen hebben voor de handelsnatie die Nederland is.

Nieuwe kansen voor Nederlandse exporteurs door defensie-uitgaven en NAVO-norm

Tegenover de risico’s staan ook nieuwe mogelijkheden. Een kwart van de Nederlandse exporteurs ziet kansen door de verhoogde NAVO-norm voor defensie-uitgaven. Met name in de hightech-sector en in de water- en maritieme industrie rekenen bedrijven op extra vraag naar gespecialiseerde materialen, halfgeleiders en elektronica. Ook infrastructuurprojecten zoals de aanleg en modernisering van havens en militaire faciliteiten bieden perspectief.

Het is een interessante paradox: terwijl handelspolitieke spanningen het exportklimaat verzwaren, creëren diezelfde geopolitieke verschuivingen nieuwe afzetmogelijkheden. De vraag blijft of internationaal opererende bedrijven snel genoeg kunnen schakelen om die kansen ook daadwerkelijk te benutten. De Handelsmonitor 2025 laat weliswaar zien dat de veerkracht er is, maar dat de marges smaller worden.