Door: Janet Kooren, Hoofdredacteur IndustrieVandaag - 30 januari 2026 |
In onze reeks over de (her)nieuw(d)e aandacht voor gelijkstroom kijken we naar de praktisch toepasbare keuzes in industriële projecten. Want terwijl nieuwe energiebronnen en slimme netoplossingen elkaar snel opvolgen, groeit ook de vraag of het huidige wisselstroomsysteem nog altijd de meest logische basis vormt.
In dat debat klinkt gelijkstroom steeds vaker als serieus alternatief. In onze verkenning naar gelijkstroom in de industrie kijken we nadrukkelijk naar wat bedrijven in de praktijk doen. Een van die bedrijven is Beckhoff Automation, dat volgens managing director sales John Stut steeds vaker vragen krijgt over DC-architecturen. Niet alleen in visiestudies, maar in concrete infrastructuurprojecten.
Een recent project laat zien hoe ver die praktijk inmiddels reikt. Beckhoff was betrokken bij een tunnelproject binnen het verlengingstracé van de A16. Het gaat om een elf kilometer lange verbinding tussen de A16 en A20, met daarin onder meer de Rottemerentunnel. Deze tunnel ligt in een moerasgebied en vraagt daardoor om een zorgvuldige constructie, inclusief verankering om op zijn plaats te blijven.
Wat dit project bijzonder maakt, is de keuze om vrijwel alle installaties op gelijkstroom te laten werken. Zonnepanelen leveren rechtstreeks gelijkstroomvermogen, dat niet eerst wordt omgezet naar wisselstroom. In plaats daarvan wordt het spanningsniveau aangepast en direct gedistribueerd naar de aangesloten systemen. Verlichting, besturing en andere tunnelinstallaties draaien daarmee volledig op gelijkstroom.
Volgens Stut leverde die keuze direct voordelen op in het ontwerp. “Doordat conversiestappen vervallen, zijn minder componenten nodig. Transformatoren en omvormers blijven achterwege, wat niet alleen ruimte scheelt, maar ook energieverliezen beperkt. Minder verliezen betekenen minder warmteontwikkeling, waardoor actieve koeling in veel gevallen overbodig wordt.”
Een opvallend effect van de gelijkstroomarchitectuur is de sterke reductie van bekabeling. Omdat de infrastructuur eenvoudiger is opgebouwd, kon het aantal kabels aanzienlijk worden teruggebracht. Dat heeft niet alleen impact op materiaalkosten, maar ook op installatietijd en onderhoud. Minder kabels en componenten betekenen minder potentiële storingsbronnen.
Onderhoud wordt daarmee overzichtelijker. “Alles wat je niet installeert, kan ook niet kapot”, vat Stut het samen. In een omgeving als een tunnel, waar bereikbaarheid en veiligheid altijd een rol spelen, is dat een belangrijk voordeel. Minder componenten maken inspecties eenvoudiger en verkleinen de kans op onverwachte uitval.
De keuze voor DC vraagt wel om zorgvuldige selectie van apparatuur. Niet alle industriële componenten zijn standaard geschikt voor gelijkstroom. Met name bij zaken als verlichting bleek het aanbod beperkt. Ledverlichting op DC-niveau was volgens Stut een zoektocht. Toch ziet Beckhoff dit niet als fundamentele belemmering, maar als een marktvraagstuk dat zich oplost naarmate de vraag groeit.
“Croon Wolter & Dros namen de besturingskant van dit project voor hun rekening. Dat betekent het installatiewerk, uitzoeken van de DC-componenten, de programmering, maar ook de Digital Twin en het toekomstig onderhoud aan het traject, etc. Wij als Beckhoff zijn de leverancier van de besturingen en hebben Croon Wolter & Dros voornamelijk ondersteund met technische kennis bij vragen. We hebben verschillende kerncomponenten geleverd. Het ging onder meer om industriële pc’s, IO-modules en besturingen voor verlichting en slagbomen.” Panel-pc’s verzorgen de bediening, terwijl communicatie tussen systemen verloopt via OPC UA. Controllers zijn onderling gekoppeld in één samenhangende architectuur.
Een belangrijk aspect was de mogelijkheid om het volledige systeem vooraf te simuleren. Samen met Croon Wolter en Dros en Rijkswaterstaat werd een digitaal model opgezet. Deze digitale tweeling maakte het mogelijk om de elektrische installatie virtueel door te rekenen en scenario’s te testen voordat de fysieke bouw begon.
Die aanpak bood ook praktische voordelen tijdens de uitvoering. De tunnel is ingericht met vluchtroutes op twee verdiepingen. Dankzij de modulaire opzet van de elektrische installatie kan er aan systemen worden gewerkt terwijl de vluchtroute beschikbaar blijft. Dat vergroot de flexibiliteit in planning en uitvoering, niet alleen tijdens de installatie, maar ook tijdens onderhoud.
De tunnel is geen op zichzelf staand voorbeeld. Volgens Stut ziet Beckhoff vergelijkbare vragen ontstaan rond laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen. “Zeker op locaties waar zonnepanelen worden ingezet, ligt gelijkstroom voor de hand. Zonnepanelen leveren immers direct DC, net als accu’s en veel laadtechnologie.”
Door deze bronnen via DC/DC-voedingen te koppelen, kan energie efficiënter worden benut. Ook hier geldt dat het vermijden van onnodige conversies bijdraagt aan lagere verliezen en een eenvoudiger systeemontwerp. Beckhoff levert voedingen en besturingen die dit soort configuraties ondersteunen, zowel in industriële als semipublieke omgevingen.
Het idee dat systemen simpeler kunnen, komt volgens Stut regelmatig terug in gesprekken met klanten. “De energietransitie dwingt bedrijven om anders te kijken naar hun infrastructuur. Niet alles hoeft complexer te worden. Soms zit vooruitgang juist in het weglaten van stappen die historisch zijn gegroeid, maar technisch niet meer nodig zijn.”
Dat gelijkstroom geen nieuw concept is, blijkt uit andere sectoren. In de scheepvaart wordt al jarenlang gewerkt met een DC-bus. Daar heeft de technologie zich bewezen in omgevingen waar betrouwbaarheid en efficiëntie essentieel zijn. Volgens Stut laat dat zien dat DC ook op grotere schaal kan functioneren, mits het systeem als geheel goed wordt ontworpen.
Binnen de energiesector zelf wordt nog volop gediscussieerd over standaarden en veiligheidsrichtlijnen. Toch groeit de belangstelling, zeker nu netcongestie en capaciteitsvraagstukken steeds problematischer lijken te worden. Lokale DC-netten kunnen helpen om vraag en aanbod dichter bij elkaar te brengen, zonder het openbare net extra te belasten.
Beckhoff positioneert gelijkstroom nadrukkelijk niet als vervanging van wisselstroom in alle situaties. Het gaat om een aanvullende optie die in specifieke gevallen duidelijke voordelen biedt. Vooral daar waar opwekking, opslag en verbruik dicht bij elkaar liggen, kan DC een logische keuze zijn.
“Het kan allemaal wat simpeler,” stelt Stut. Die uitspraak vat de kern samen van de huidige beweging. De energietransitie vraagt niet alleen om nieuwe technologie, maar ook om heroverweging van bestaande aannames. Gelijkstroom biedt geen universele oplossing, maar wel een praktisch instrument om systemen efficiënter, overzichtelijker en robuuster te maken.
De komende jaren zal blijken hoe snel deze aanpak navolging krijgt. Projecten zoals de A16-tunnel laten zien dat DC inmiddels meer is dan een conceptstudie. Het is een ontwerpkeuze die vandaag al werkt, mits partijen bereid zijn om buiten de gebaande paden te denken en techniek opnieuw te organiseren rond eenvoud en efficiëntie.
Lees hier:
IndustrieVandaag is een onafhankelijk platform met het laatste nieuws van vandaag over de procesindustrie, industrial processing, productie industrie, maakindustrie en elektronica industrie.
Neem contact met ons op:
Tel +31 (0)23 737 07 63
Email via contactpagina
