Uitstel Groen Staal slecht voor de IJmond en Nederland

Daar is hij dan eindelijk: de brief van Stientje van Veldhoven, minister van Klimaat en Groene Groei. De definitieve maatwerkafspraken over de verduurzaming van Tata Steel IJmuiden zijn er voorlopig niet. De besluitvorming wordt uitgesteld tot uiterlijk 1 maart 2027.

Dat uitstel speelt commerciële claimorganisaties en hun financiers in de kaart. Zij proberen Tata Steel Nederland via juridische procedures tot schadevergoedingen en schikkingen te bewegen. Geld dat het bedrijf kwijt is aan proceskosten en eventuele schikkingen, kan niet meer worden besteed aan de verduurzaming van de staalfabriek.

Dat de zorgen en mogelijke schade van omwonenden serieus moeten worden onderzocht, staat buiten kijf. Maar het mag niet zo zijn dat commerciële partijen uiteindelijk een groot deel van het geld ontvangen dat hard nodig is om de uitstoot daadwerkelijk terug te dringen.

Het is rampzalig dat politiek Den Haag er niet in slaagt om nu een van de grootste industriële uitdagingen van deze tijd in gang te zetten: de verduurzaming van Tata Steel IJmuiden. Zeker omdat de Tweede Kamer de plannen voor Groen Staal in april nog met een ruime meerderheid steunde. Aan die steun werden terecht voorwaarden verbonden op het gebied van gezondheid, milieu en werkgelegenheid.

Uniek en historisch

Het Groen Staal-plan waarmee de FNV en staalarbeiders in 2021 kwamen, was uniek en historisch. Het voorziet in een grootschalige verandering van het staalbedrijf en een ingrijpende verduurzaming van de productie.

Het belangrijkste doel is om de traditionele productie met steenkool stap voor stap te vervangen. Daarvoor moeten nieuwe installaties worden gebouwd die aanvankelijk op gas en later op groene waterstof kunnen draaien, in combinatie met elektrische ovens. Zo moet de CO₂-uitstoot fors dalen en moet de leefomgeving in de IJmond schoner en gezonder worden.

De werkelijke reden voor het uitstel ligt naar mijn mening bij de twijfel binnen het Indiase Tata-concern. Daar moet de fundamentele keuze worden gemaakt of Tata Steel India nog bereid is om miljarden te investeren in Groen Staal in IJmuiden.

Juist daarom is snel duidelijkheid nodig. Verder uitstel kost niet alleen tijd, maar kan ook het vertrouwen van werknemers, omwonenden en de regio aantasten. De IJmond wacht al jaren op een besluit over een schonere en toekomstbestendige staalindustrie.

Tijdlijn:

Juni 2020: Een werkstaking van staalarbeiders bij Tata Steel IJmuiden voor een groene toekomst.

Oktober 2020: Lobby denktank Zeester komt met strategisch plan: ‘Naar een toekomstige staalindustrie IJmuiden’

Mei 2021: Plan Groen Staal van de FNV wordt gepresenteerd

Juli 2022: Zes milieuorganisaties schrijven een gezamenlijk brief met steun voor Groen Staal aan de minister Economische Zaken en Klimaat

September 2021: Tata Steel Nederland en India kiezen een duurzame koers door middel van een waterstofroute en elektrische ovens.

Juli 2022: Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de provincie Noord Holland en Tata Nederland en India stellen de ‘Expression of Principles’ vast. Dat is een inspanningsverplichting ten aanzien van de verduurzamingsroute met als basis een oven op waterstof en elektriciteit.

Juli 2023: Het Groen Staal Plan wordt aangepast en de basis van de verduurzamingsroute blijft overeind.

Maart 2024: De onderzoekers Wijers/Blom, in opdracht van ministerie van Economische Zaken en Klimaat, zien het Groen Staal Plan als goed onderbouwd en als het meest haalbare scenario.

September 2025: Tata Steel, het ministerie van Klimaat en Groene Groei, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Provincie Noord-Holland zetten een belangrijke stap naar een gezondere leefomgeving en forse CO2-reductie in de Joint Letter of Intent.