Home » Algemeen » Economisch » Gallium grootste risico voor Nederlandse economie
Door: Redactie - 5 november 2026 |
Van de acht materialen die het Centraal Bureau voor de Statistiek als meest kritiek beoordeelt voor de Nederlandse economie, blijkt gallium het grootste risico te vormen. Zeven van de acht materialen worden vooral in China verwerkt voordat ze als grondstof of onderdeel in Nederland aankomen.
Het CBS onderzocht alle materialen op de officiële EU-lijst van kritieke grondstoffen, een lijst die de Europese Commissie elke paar jaar herziet om te bepalen welke stoffen een strategisch risico vormen voor de Europese industrie. Daarbij keek het bureau naar drie factoren: het economische belang voor Nederland, het risico op verstoringen in de levering en de verwachte groei van de vraag. Van de acht materialen met de hoogste gecombineerde score hangt Nederland voor zeven ervan sterk af van China: naast gallium gaat het om zeldzame aardmetalen, germanium, grafiet, lithium, kobalt en silicium metaal. Alleen bij niobium ligt dat anders, want daarvoor is Nederland vooral afhankelijk van Brazilië.
Voor de zeven materialen waar China domineert, vindt minstens 74% van de wereldwijde verwerking daar plaats. Gallium komt met 99% bijna volledig uit China, gevolgd door grafiet (94%) en zeldzame aardmetalen (84%). Voor de afhankelijkheid van China binnen de Europese industrie is dat een bekend knelpunt, al valt de omvang bij juist deze materialen extra op. Andere landen verwerken soms wel ruwe grondstoffen, maar de laatste schakel naar bruikbaar materiaal ligt doorgaans toch in Chinese fabrieken.
Gallium heeft van alle onderzochte materialen de grootste kritikaliteit. Dat komt in de eerste plaats door het leveringsrisico: China controleert vrijwel de volledige wereldproductie en zet exportbeperkingen op dit metaal in als geopolitiek drukmiddel. Voor inkoopmanagers die hun voorraadstrategie plannen, is dat een risico dat niet met voorraadvorming alleen is op te lossen, omdat de productiecapaciteit buiten China nauwelijks meegroeit met de vraag.
In de tweede plaats is gallium van groot economisch belang, omdat het de basis vormt voor microchips en andere hightech-onderdelen van grote techbedrijven. In de derde plaats groeit de vraag naar dit materiaal snel, doordat de overstap naar kunstmatige intelligentie, elektrische auto’s en snellere netwerken chips vereist die krachtiger en energiezuiniger zijn dan de huidige siliciumchips. De andere materialen scoren iets lager, vanwege een kleiner leveringsrisico (lithium), minder economisch belang (germanium) of een beperktere verwachte vraaggroei (niobium).
De cijfers van het CBS laten ook zien hoe groot het belang van deze stoffen inmiddels is voor de Nederlandse handel. In 2025 importeerde Nederland voor 17,2 miljard euro aan kritieke materialen en voor 123,9 miljard euro aan producten waarin die materialen zijn verwerkt, van buiten de EU. Daarmee bevat bijna een derde van de invoerwaarde van buiten de EU inmiddels kritieke materialen in enige vorm, een aandeel dat de afgelopen jaren gestaag is opgelopen.
Voor industriële inkopers die met kritieke grondstoffen te maken hebben, bevestigt dat een trend die al langer zichtbaar was: de afhankelijkheid van een beperkt aantal landen voor grondstoffen groeit sneller dan de diversificatie van leveranciers. Uit het onderliggende CBS-rapport over de import van kritieke materialen blijkt dat vooral de combinatie van hoog economisch belang en een beperkt aantal alternatieve bronnen de kwetsbaarheid vergroot. Europese overheden zetten daarom in op strategische voorraden en op recyclingprogramma’s, al lopen die initiatieven nog ver achter op de groei van de vraag.
Voor de Nederlandse maakindustrie is de afhankelijkheid van gallium niet zomaar een statistisch detail. Chipmachines, sensoren en elektronica draaien voor een groeiend deel op galliumverbindingen, omdat die beter bestand zijn tegen hitte en hogere frequenties dan traditioneel silicium. Dat maakt dit materiaal ook onderdeel van de energietransitie, waar efficiëntere vermogenselektronica nodig is voor laadinfrastructuur, windturbines en zonne-omvormers.
Nu China de export van gallium al eerder aan banden legde, bezien Europese beleidsmakers en bedrijven de voorraadpositie kritischer. Een deel van de sector kijkt naar recycling en naar alternatieve verwerkingsroutes buiten China, al blijft de opschaling daarvan traag ten opzichte van de groeiende vraag. Voor technisch directeuren en maintenance managers die inkoopcontracten en onderhoudsplanning op lange termijn vastleggen, is dat een reden om leveranciers vroeg te vragen naar hun herkomst van gallium en naar uitwijkmogelijkheden. Zolang dat niet structureel is geregeld blijft dit metaal het duidelijkste voorbeeld van hoe een enkele grondstof de positie van een hele keten kan bepalen.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.
Onafhankelijk nieuwsplatform voor de proces- en productie-industrie in Nederland en België. Dagelijks nieuws, achtergronden, columns en de complete industrie-agenda.
