Home » Productie Industrie » Productie Automatisering » Elektronica / Elektrische systemen » PIC Summit: druk moet op Europa’s fotonicasector
Door: Redactie - 9 november 2026 |
Europa heeft de kennis en de bedrijven om wereldleider te worden in fotonische chips, maar mist het tempo om die voorsprong te verzilveren. Dat was de boodschap op de PIC Summit in Eindhoven, waar oud-ASML-topman Peter Wennink en NXP-CTO Lars Reger waarschuwden dat de Europese fotonicasector nu moet opschalen. Blijft die druk uit, dan raakt de regio achterop bij Aziatische en Amerikaanse concurrenten.
De PIC Summit is het jaarlijkse ontmoetingspunt voor de Europese fotonica-industrie, georganiseerd door PhotonDelta. De vijfde editie vond deze week plaats in het Eindhovense Evoluon, met als thema het opschalen van geïntegreerde fotonica voor wereldwijde impact. Bedrijven, onderzoekers en beleidsmakers bogen zich twee dagen lang over één vraag: hoe benut je het technologische potentieel dat er al is? Wennink, die zijn hele ASML-loopbaan naar eigen zeggen leefde volgens de mantra ‘zet de juiste druk erop’, opende het programma met een pleidooi voor meer urgentie. Europa heeft volgens hem alle ingrediënten in huis: creativiteit, talent en een goed samenwerkingsmodel tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid. Wat ontbreekt, is het gevoel dat het nú moet gebeuren, waardoor de Europese fotonicasector achter de feiten blijft aanlopen. Met spelers als ASML, NXP en Infineon heeft de regio al invloedrijke namen aan boord. Fotonische chips sturen data met licht in plaats van elektrische signalen, waardoor ze sneller en zuiniger zijn dan klassieke chips en zich lenen voor bestaande productielijnen.
Toch bleef op het podium telkens hetzelfde knelpunt terugkomen: Europa is sterk in proof-of-concepts, maar zwak in opschaling naar volume. NXP-CTO Lars Reger maakte dat concreet vanuit de halfgeleiderpraktijk. ‘Bij NXP hebben we een interne slogan: het feest begint pas bij 500 miljoen exemplaren van één chip’, zei hij. Zijn grootste zorg is dat bedrijven wel subsidie krijgen om een pilotlijn op te zetten, maar daarna het momentum missen om door te groeien naar serieproductie. Daardoor loopt de Europese fotonicasector het risico dat veelbelovende technologie nooit de fabrieksvloer haalt. Werner Steinhögl, sectorhoofd micro-elektronica en fotonica bij de Europese Commissie, erkende het probleem. Van de twintig halfgeleiderprojecten die inmiddels staatssteun ontvangen binnen de Chips Act, zijn er maar twee gericht op fotonica. Meer dan 85% van het budget is al vastgelegd en er loopt voor ongeveer 32 miljard euro aan productie-investeringen, maar die middelen gingen vooral naar bekende chiptechnologie.
Om dat gat te dichten werkt Brussel aan een opvolger. De Chips Act 2.0 introduceert een instrument dat specifiek de fase tussen pilotlijn en volledige fabriek ondersteunt, met fotonica expliciet binnen de reikwijdte. De eerste versie van de wet kende staatssteun alleen toe aan first-of-a-kind-projecten, niet aan volledige productiecapaciteit. Op basis van signalen uit de industrie verandert dat nu, al blijft het voor de fotonicasector van belang dat de uitvoering snel volgt. ‘De pilotlijnen bereiken een bepaald niveau van technologische volwassenheid. Daarna moet je de stap zetten naar de bouw van een fabriek, maar daartussen zit nog een fase’, zei Steinhögl. ‘Opschaling is ontzettend belangrijk, dat hebben we in Brussel inmiddels begrepen.’ Ook Europarlementariër Bart Groothuis schetste een kentering in de rol van Brussel. Waar de oorspronkelijke Chips Act vooral technologie en pilotlijnen subsidieerde, brengt de Commissie bedrijven nu actief in contact met datacentereigenaren en financiert ze het traject om producten daadwerkelijk op de markt te krijgen.
Snelheid is volgens Groothuis de enige maat die telt. De Europese Commissie wil vergunningprocedures voor nieuwe chipfabrieken terugbrengen tot maximaal twaalf maanden; Groothuis zelf wil naar zes. ‘Ik meet de vooruitgang niet af aan het aantal miljarden of fabrieken’, zei hij. ‘Het succes van de Chips Act meet ik af aan de snelheid.’ Wennink illustreerde waar het in de praktijk vastloopt met een voorbeeld dicht bij huis uit de bredere Europese chipsector: een geplande AI-gigafabriek in Rotterdam heeft grond in de haven, windenergie van de Noordzee en een afnemer die garant staat voor een derde van de capaciteit, maar strandt alsnog op vergunningen. ‘Het probleem is dat we de besluitvorming hebben gedemocratiseerd tot op het laagste niveau’, zei hij. ‘Bij grote vraagstukken moet de regie centraal liggen.’ Hij pleit voor bindende afspraken tussen nationale overheden over digitalisering en energie, en voor ruimere mogelijkheden voor pensioenfondsen en banken om risico’s te nemen rond de fotonicasector en aangrenzende chiptechnologie. Dat vraagt volgens hem ook om minder politiek gepolder.
Reger legde de bal uiteindelijk bij de sector zelf. Toen Oekraïense contacten hem vroegen of de radarchips die NXP voor auto’s maakt ook drones konden detecteren, wilden zijn engineers zes maand uittrekken om een nieuwe chip te kwalificeren. ‘Ik zei: stop. We leveren een systeem dat weliswaar oververhit raakt, maar met een extra koelventilator toch werkt’, vertelde hij. ‘We kunnen niet op de politiek wachten. We moeten zelf aan de slag.’ Groothuis vatte de kern van de discussie samen: niet strategische autonomie is het doel, maar onmisbaarheid. ‘Als je niet aan tafel zit, sta je waarschijnlijk op het menu’, zei hij. Voor PhotonDelta en de andere bedrijven is dat de opgave voor de fotonicasector: van proof-of-concept naar fabrieksvloer, en van overleg naar tempo.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.
Onafhankelijk nieuwsplatform voor de proces- en productie-industrie in Nederland en België. Dagelijks nieuws, achtergronden, columns en de complete industrie-agenda.
