Home » Algemeen » Economisch » Productiekosten stijgen bij ruim driekwart technologiebedrijven door Iran-oorlog
Door: Redactie - 16 oktober 2026 |
De oorlog in Iran en de blokkade van de Straat van Hormuz jagen de productiekosten in de Nederlandse technologische industrie fors omhoog. Uit een peiling van branchevereniging FME onder 107 technologiebedrijven blijkt dat 77% negatieve gevolgen ervaart van het conflict. Bedrijven zien hun energierekening en inkoopprijzen stijgen, stellen investeringen uit en passen hun bedrijfsvoering aan om de hogere kosten op te vangen.
De gevolgen van de oorlog bereiken bedrijven via meerdere, deels overlappende routes. Zes op de tien technologiebedrijven melden hogere energiekosten, blijkt uit de FME-peiling onder 107 bedrijven. Diezelfde zestig procent kampt met problemen in de toeleveringsketen, vooral door hogere transportkosten en duurdere inkoop. Een kleiner deel ziet vertraging of een beperktere beschikbaarheid van metalen, kunststoffen, chemische grondstoffen en elektronische componenten, met name bij goederen die via containervervoer binnenkomen. Juist die mix van grondstoffen en halffabricaten maakt de productiekosten in deze sector gevoelig voor verstoringen ver buiten Europa.
Houdt de onrust aan, dan verwacht 84% van de bedrijven de komende zes maanden nieuwe problemen in de keten. Bijna acht op de tien rekent op hogere transportkosten en drie kwart op hogere inkoopprijzen. De productiekosten lopen daardoor de komende maanden verder op, verwachten de ondervraagde bedrijven zelf. Dat beeld sluit aan bij de economische impact van hogere energieprijzen door de Iranoorlog die het CPB doorrekende: aanhoudende verstoringen houden de olie- en gasprijzen langer hoog, met een opwaarts effect op de inflatie.
Bij 43% van de bedrijven staat de winstgevendheid onder druk. Een op de zeven meldt tijdelijk of structureel verlies, of zelfs een bedreiging voor de continuïteit van de onderneming. Bij 32% is de productie inmiddels afgenomen. Vooral bedrijven die leunen op aanvoer uit of transport via het Midden-Oosten merken de gevolgen direct in hun orderportefeuille.
22% van de bedrijven heeft investeringen al uitgesteld en nog eens een op de tien verwacht dit op korte termijn te moeten doen. Het uitstel raakt vooral digitalisering en automatisering, verduurzaming, productie en onderzoek en ontwikkeling. Ook het aannemen van extra personeel staat voorlopig stil bij veel bedrijven. Bijna een kwart voert daarnaast kostenbesparingen of organisatorische veranderingen door, aldus de peiling. De hogere productiekosten dwingen zo tot keuzes die verder gaan dan een kwartaaltje tegenwind, en schuiven ook de investeringsagenda voor volgend jaar op.
De technologische industrie groeit dit jaar naar verwachting met 2%, voorspelt Oxford Economics. Die groei wordt gedragen door de machinebouw en daarbinnen specifiek door het halfgeleidercluster. Zonder de machinebouw krimpt de productie juist met 3%. Het succes van de halfgeleiderbedrijven verhult zo de druk waarmee veel andere bedrijven in de sector te maken hebben, want niet elk bedrijf profiteert mee van die ene uitzonderlijk sterke deelmarkt.
FME-voorzitter Theo Henrar wijst op de optelsom van problemen. “Veel technologiebedrijven stonden al onder druk door hoge energie- en loonkosten, oplopende lasten en felle internationale concurrentie”, zegt hij. “De aanhoudende onrust in het Midden-Oosten jaagt daar een nieuwe kostengolf overheen en vergroot de onzekerheid. Daardoor lopen de productiekosten op, op een moment dat bedrijven al weinig financiële ruimte hebben.” Veel ondernemers in de sector herkennen dat beeld uit hun eigen cijfers over het derde kwartaal.
De gevolgen van de oorlog komen boven op bestaande problemen in de sector. FME roept het kabinet daarom op het concurrentievermogen van de technologische industrie in de volle breedte te versterken. Dat betekent volgens de branchevereniging werk maken van concurrerende energiekosten ten opzichte van omringende landen, minder regeldruk en een ondernemingsklimaat waarin bedrijven kunnen blijven verduurzamen en groeien.
“Daarbij is tempo nodig”, voegt Henrar toe. “Bedrijven moeten vandaag concurrerend kunnen ondernemen om te kunnen investeren in de innovatie en productie van morgen. Alles wat we nu kwijtraken, krijgen we niet terug.” Voor veel technologiebedrijven is dat geen abstracte waarschuwing, maar een rekening die nu al op hun bureau ligt en die de productiekosten de komende maanden alleen maar verder opstuwt. Hoe lang de onrust aanhoudt, weet niemand, maar de eerste rekening is voor de meeste bedrijven al binnen.
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.
IndustrieVandaag is een onafhankelijk platform met het laatste nieuws van vandaag over de procesindustrie, industrial processing, productie industrie, maakindustrie en elektronica industrie.
Neem contact met ons op:
Tel +31 (0)23 737 07 63
Email via contactpagina
