Kennisverlies in techniek bedreigt maatschappelijke opgaven

Met de International Day of Education in aantocht brengt ROVC een nieuw trendrapport uit, de TechBarometer, dat een zorgwekkende trend blootlegt in de technische sector. Door de golf van pensioneringen dreigt waardevolle praktijkkennis verloren te gaan, wat niet alleen de techniek zelf raakt, maar ook de uitvoering van grote maatschappelijke uitdagingen zoals woningbouw en de energietransitie. Het rapport wijst op een duidelijke oplossing: kennis delen via werkplekleren en mentorschap kan het tij keren, mits organisaties snel actie ondernemen.

Kennisverlies door pensionering

De cijfers uit het onderzoek van ROVC laten een urgent probleem zien. Maar liefst 41 procent van de ondervraagden geeft aan dat belangrijke kennis bij collega’s zit die binnen vijf jaar met pensioen gaan. Daarnaast voelt 37 procent van de organisaties zich onvoldoende voorbereid op dit verlies. Vergrijzing wordt door 47 procent gezien als de ontwikkeling met de meeste impact voor de komende jaren.

Het gevolg is dat niet alleen de technische sector onder druk staat, maar ook de praktische uitvoering van maatschappelijke projecten. Denk aan de woningbouwcrisis of de overstap naar duurzame energie: zonder ervaren vakmensen wordt het lastig om deze taken goed uit te voeren.

Kennis delen als oplossing op de werkvloer

Een veelbelovende aanpak om dit probleem aan te pakken is het stimuleren van kennis delen op de werkplek. Werkplekleren wordt door velen gezien als een effectieve manier om bestaande expertise te behouden. Zo geeft 77 procent aan dat leren op de werkvloer medewerkers sneller inzetbaar maakt. Ook zegt 55 procent dat begeleiding door een ervaren collega zorgt voor snellere productiviteit.

Daarnaast ziet 43 procent mentorschap als een manier om uitstroom te verminderen. Toch is het opvallend dat slechts 48 procent van de organisaties senior medewerkers structureel inzet als coach of mentor. Hier ligt dus nog een grote kans om kennis delen te versterken.

Generatieverschillen bij opleidingen

In de technische sector werken momenteel vier generaties naast elkaar, en dat brengt verschillen met zich mee. Jonge technici zien opleidingen vaak als een opstap naar groei: 21 procent volgt scholing met het oog op doorstroom. Bij 55-plussers is dat slechts 6 procent. Tegelijkertijd vindt 35 procent van de jongeren dat leren aantrekkelijker wordt als het gekoppeld is aan doorgroeikansen.

Opvallend is dat kleinere organisaties, met minder dan 250 medewerkers, vaker actief bezig zijn met kennisdeling. Maar liefst 52 procent van hen organiseert dit structureel, tegenover slechts 37 procent van de grotere bedrijven. Dit laat zien dat schaal een rol speelt in hoe kennis delen met collega’s wordt aangepakt.

Tijdgebrek belemmert kennis delen

De bereidheid om kennis te delen is groot binnen de sector. Meer dan twee derde van de ondervraagden is het oneens met de stelling dat oudere collega’s hun expertise voor zich houden. Bij 55-plussers ligt dit percentage zelfs op 75 procent. Toch ervaart meer dan een derde onvoldoende tijd om collega’s te begeleiden.

Zo geeft 45 procent aan dat het begeleiden van anderen ten koste gaat van hun eigen werk. Daarnaast zegt 37 procent dat nieuwe medewerkers te snel zelfstandig worden ingezet, wat risico’s met zich meebrengt. Het gebrek aan tijd is dus een grote hindernis voor effectieve kennisoverdracht.

Visie op kennis delen in de toekomst

Waldo Linders, Directeur Opleidingen & Trainingen bij ROVC, wijst op de urgentie van dit thema. Hij stelt dat kennisverlies een serieuze bedreiging vormt voor maatschappelijke opgaven. Leren op de werkplek, onder begeleiding van ervaren medewerkers, zou volgens hem een centrale rol moeten krijgen in de aanpak van dit probleem.

Daarnaast is aandacht nodig voor verschillen tussen generaties en sectoren. In de installatietechniek zit veel praktijkkennis bij ervaren medewerkers, maar ontbreekt vaak de tijd voor begeleiding. In industriële omgevingen brengen jongeren nieuwe technologieën mee, terwijl ouderen het vakmanschap beheersen. Het gericht stimuleren van kennis delen kan hier een verschil maken.

Het rapport van ROVC toont aan dat de technische sector voor een grote uitdaging staat, maar ook dat er oplossingen binnen handbereik liggen. Door in te zetten op werkplekleren en mentorschap kunnen organisaties hun kennisbasis versterken.