De Nederlandse industrie in 2026: voorbij het dieptepunt

Op 5 februari vond opnieuw een STEM van de Master masterclass plaats, dit keer in samenwerking met branchevereniging FEDA. ABN AMRO sectoreconoom industrie Albert Jan Swart nam de deelnemers mee langs de meest recente cijfers en inzichten over de Nederlandse industrie. Zijn conclusie: het diepste punt ligt achter ons, maar de weg omhoog is vol uitdagingen.

Het hele verslag inclusief presentatie lezen? Meld je dan aan bij de STEM Community en krijg tijdelijk toegang tot exclusieve content.

De Nevi Inkoopmanagersindex als graadmeter

Albert Jan begon niet met grafieken, maar met een simpel gesprek: wie zitten er in de zaal, en met welke vraagstukken worstelen zij? Pas daarna dook hij in de cijfers, met als vertrekpunt de Nevi Inkoopmanagersindex (PMI). Deze maandelijkse enquête onder 350 inkoopmanagers meet de bedrijvigheid in de industrie. Een score boven de 50 betekent groei, daaronder krimp.

In januari 2026 stond Nederland op 50,1 – nog net groei, maar een flinke vertraging ten opzichte van de 51,1 van een maand eerder. Opvallend: waar het algemene orderniveau daalde naar 48,8, trokken de exportorders juist weer aan. De productie (50,52) laat voorzichtig herstel zien na het dieptepunt eind 2024. Ook de Duitse industrie, de belangrijkste exportmarkt voor Nederland, krabbelt langzaam op met een PMI van 49,1.

Margedruk en het doorgeef-probleem

De industrie zit gevangen in een spanningsveld: kosten stijgen op vrijwel alle fronten – grondstoffen, energie, lonen – maar slechts een minderheid van de bedrijven slaagt erin deze volledig door te berekenen aan klanten. De nieuwe cao Metaal en Techniek betekent een stijging van circa 3% in maart 2026 en nogmaals 3% in 2027. Energieprijzen schommelen hevig door geopolitieke factoren.

Toch blijft het merendeel winstgevend: 68% van de industriële ondernemers rapporteerde over 2025 een positief bedrijfsresultaat. Maar er is een forse tweedeling. Energie-intensieve sectoren zoals chemie worstelen sinds de energiecrisis van 2022, terwijl hoogtechnologische branches (machinebouw, elektronica) sinds de zomer van 2025 weer groeien.

Het coalitieakkoord: kansen en kanttekeningen

Het nieuwe coalitieakkoord (D66-VVD-CDA) wordt als positief beoordeeld voor de industrie. De nationale CO2-heffing verdwijnt, de SDE++-subsidie voor verduurzaming wordt verlengd tot 2032, en vanaf 2028 komt er budget om de elektriciteitsprijs voor bedrijven te verlagen. De defensie-investeringen – jaarlijks 20 miljard euro extra – bieden “bizar grote” kansen voor toeleveranciers.

Kanttekening: het is een minderheidscoalitie, dus de uitvoering vraagt nog meerderheden in de Kamers. Bovendien blijft reguliere infrastructuur onderbelicht.

ASML: motor en risico tegelijk

ASML heeft circa 1.600 leveranciers in Nederland, waarvan 100 tot 200 voor 30% tot 50% van hun omzet afhankelijk zijn van de chipmachinefabrikant. Die centrale positie maakt ASML tot de belangrijkste motor voor de Nederlandse industrie. Na een ’tussenjaar’ is de outlook voor 2026 fors verhoogd, wat betekent dat toeleveranciers weer kunnen groeien.

Maar die afhankelijkheid brengt ook risico’s. Het waterbedeffect zorgt ervoor dat kleinere tier 2- en tier 3-bedrijven plotseling zonder opdrachten zitten wanneer tier 1-leveranciers werk ‘inbesteden’. ASML dwingt bovendien tot scherpe efficiëntiewinst: leveranciers moeten hun kosten met 20% tot 30% verlagen.

Duitsland: de motor stokt

De nauwe verwevenheid met Duitsland – de grootste industriële sector van Europa – maakt Nederland kwetsbaar. De Duitse auto-industrie kampt met “moordende concurrentie” van Chinese fabrikanten met een voorsprong in batterijtechnologie. Veel Nederlandse bedrijven zijn toeleveranciers en voelen die druk direct.

Strategieën om minder afhankelijk te worden: zet in op onderscheidend vermogen (dienstverlening, cyberveiligheid), producten als een dienst aanbieden (servitization), diversificatie richting defensie of energie, en optimalisatie via AI en lean-principes.

Voorzichtig optimisme

De volumegroei voor de totale industrie wordt geschat op 0,5% in 2025 en 3,0% in 2026. De machine-industrie groeit met 5,0% in 2026, chemie krabbelt op na een zware dip (-4,0% in 2025), en automotive blijft worstelen.

Albert Jan eindigt optimistisch: “Het diepste punt ligt achter ons.” Willem de Vries van STEM-imc daagt de deelnemers uit: “Zorg dat deze trends onderwerp zijn van gesprek in het MT – laat het geen losse gegevens blijven.”

Auteur: Ton Oosterwijk, Associate Partner bij STEM Community

Het hele verslag inclusief presentatie lezen? Meld je dan aan bij de STEM Community en krijg tijdelijk toegang tot exclusieve content.