Home » Productie Industrie » Productie Automatisering » Elektronica, elektrische systemen » TNO wil elektronica uit de printer halen: duurzamer en lichter (video)
Door: Redactie - 2 april 2026 |
Elk jaar produceert de wereld meer dan 60 miljoen ton elektronisch afval. Slechts een fractie daarvan recyclen we op verantwoorde wijze. TNO werkt daarom aan geprinte elektronica: een productiemethode waarbij functionele lagen op materiaal geprint worden in plaats van geëtst. Volgens programmamanager Stephan Harkema biedt deze technologie enorme kansen voor een nieuwe Europese industrie.
In vrijwel elk elektronisch apparaat zitten printplaten, beter bekend als PCB’s. Fabrikanten maken die doorgaans van glasvezelversterkt plastic, koper en zeldzame metalen. Recycling van deze materialen is complex en duur. TNO ontwikkelde een alternatief: printed electronics. Bij dit proces printen machines functionele lagen direct op een ondergrond, zonder etsen, zonder waterverbruik en met aanzienlijk minder chemicaliën. Dat levert volgens de onderzoekers een CO₂-reductie op van 40 tot 50 procent vergeleken met traditionele printplaten.
Geprinte elektronica zijn dun, licht en flexibel. Producenten kunnen ze in vrijwel elke vorm maken en zelfs integreren in kleding of als pleister op de huid plakken. Stephan Harkema licht toe: “We gebruiken andere materialen, zoals koper of koolstof in plaats van zilver, en gerecycled plastic in plaats van glasvezelversterkt kunststof. Zo ontstaan betaalbare en op termijn zelfs composteerbare oplossingen.” Een opvallende innovatie is een extra laag in het productieproces die demontage vereenvoudigt. Technici kunnen daardoor onderdelen vervangen zonder het volledige circuit weg te gooien.
Veel strategieën tegen e-waste richten zich op schadebeperking achteraf. Harkema vindt dat onvoldoende. “Recycling is eigenlijk slechts de basis,” zegt hij. “Door te focussen op reparatie, hergebruik en het vermijden van schadelijke stoffen maak je veel meer impact.” Die filosofie sluit aan bij de Europese WEEE-richtlijn, die lidstaten verplicht om elektronisch afval gescheiden in te zamelen en te verwerken. Met geprinte schakelingen voorkom je problemen bij de bron, in plaats van ze later op te lossen.
Europa importeert het overgrote deel van zijn printplaten en kritieke materialen uit Azië. Harkema ziet hierin juist een kans. “E-waste bevat metalen met een waarde van tientallen miljarden. Het is zonde om die verloren te laten gaan.” De technologie achter geprinte circuitboards maakt kleinschaligere, lokale productie haalbaar. Sectoren als automotive, verlichting en gezondheidszorg passen de methode al toe. Volgens het Global E-waste Monitor 2024 van de Verenigde Naties groeide de wereldwijde berg e-waste in 2022 naar 62 miljoen ton, terwijl slechts 22,3 procent op verantwoorde wijze verwerkt werd. Die kloof onderstreept de urgentie van innovaties zoals geprinte elektronica.
Het op de markt brengen van nieuwe producten is complex, zeker nu Europese regelgeving rond ‘right to repair’ strenger wordt. TNO ontwikkelt daarom oplossingen die direct haalbaar zijn voor bedrijven. Harkema droomt openlijk: “Ik zie het al voor me, elektronica met het label made in Europe.” Of die droom snel werkelijkheid wordt, hangt af van investeringsbereidheid en opschaling. Maar de richting is duidelijk: de toekomst van gedrukte elektronica ligt niet in een verre belofte, maar in een concrete productiemethode die nu al functioneert.
IndustrieVandaag is een onafhankelijk platform met het laatste nieuws van vandaag over de procesindustrie, industrial processing, productie industrie, maakindustrie en elektronica industrie.
Neem contact met ons op:
Tel +31 (0)23 737 07 63
Email via contactpagina
