Emissiekloof Nederland richting 2030 groeit ondanks vooruitgang

De verduurzaming van de Nederlandse economie wint zichtbaar aan momentum, maar het tempo blijft laag. Onderzoek van ABN Amro Economisch Bureau toont aan dat het merendeel van de bedrijven hun uitstoot weliswaar verlagen, maar dat de noodzakelijke versnelling richting het klimaatdoel voor 2030 uitblijft. Vooral de energie-intensieve industrie vormt een achilleshiel in de koolstofarme transitie en vergroot de emissiekloof.

Hoewel tal van koolstofarme technologieën inmiddels beschikbaar zijn en steeds meer bedrijven profiteren van efficiëntere processen, lagere kosten en hogere omzetgroei als gevolg van verduurzaming, stokt de vooruitgang in de transitie. Hoge investeringskosten, tekortschietende infrastructuur, lange levensduur van veel industriële installaties en onzekerheid over toekomstige netcapaciteit en grondstofaanvoer vormen de obstakels voor het dichten van de emissiekloof.

Decarbonisatie/Emissiekloof

Het Europees emissiehandelssysteem (EU ETS) toont aan dat het gericht beleid werkt: de uitstoot in zowel de industrie als de energievoorziening ligt aanzienlijk lager dan in 2005. Toch gaat het niet overal de goede kant op. Van de 177 EU ETS-bedrijven in de industrie in Nederland wist een groep van 40 bedrijven hun uitstoot sinds 2017 juist te verhogen. Deze groep is verantwoordelijk voor 23% van de totale industriële EU ETS-uitstoot in Nederland. Met name in industriële sectoren als chemie, olie en basismetaal blijft de transitie complex en kostbaar.

Uit de analyse blijkt dat de industriële CO₂-emissies die onder EU ETS vallen op dit moment ongeveer 50% onder het niveau van 2005 liggen. Het EU ETS-doel gaat echter uit van een reductie van 62% onder het niveau van 2005. Maar met het huidige ‘post-Parijs’ reductietempo (in de periode 2017-2024) blijft er in 2030 toch nog een emissiekloof over van circa 20%. Daarmee komt het halen van het 2030 EU ETS-doel in gevaar. Overigens wordt steeds duidelijker dat de emissiekloof een centrale uitdaging vormt voor industrie en beleid.

Versnellen is onvermijdelijk

De oplossing ligt in grootschalige inzet van impactvolle schone technologieën, zoals elektrificatie, brandstofsubstitutie, efficiëntiemaatregelen en CO₂-opslag. Daarvoor is forse uitbreiding van energie-infrastructuur nodig, gekoppeld aan vooral stabiel en stimulerend overheidsbeleid.
“De decarbonisatie door het Nederlandse bedrijfsleven is op stoom gekomen, maar de realiteit is dat het te langzaam gaat,” concludeert Casper Burgering, senior econoom duurzaamheid van ABN Amro Economisch Bureau. “Zonder meer klimaatregie en -investeringen, maar ook zonder voldoende publieke en private klimaatambitie dreigt Nederland het 2030-klimaatdoel te missen.” Het is daarom noodzakelijk de emissiekloof actief te verkleinen.

Veel bedrijven hebben de wil om decarbonisatie te versnellen, maar kunnen dit vaak niet alleen dragen. Vooral het MKB loopt tegen de grenzen aan. Alleen wanneer beleid, infrastructuur, financiering én innovatie gelijktijdig opschalen, kan het benodigde tempo worden bereikt om de weg naar klimaatneutraliteit in 2050 soepel en betaalbaar te houden, zonder dat Nederland ook haar concurrentiekracht al teveel op het spel te zetten. Het aanpakken van de emissiekloof vraagt om een gezamenlijke inzet.