Industrieprijzen 1,4 procent hoger door olieprijsschok

De industrieprijzen schoten in maart 2026 weer omhoog na een halfjaar van prijsdalingen. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek lagen de prijzen 1,4 procent boven het niveau van een jaar eerder, een omslag die volledig op het conto komt van een explosieve stijging van de olieprijs. De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten dreven de Brent-koers binnen één maand met ruim 43 procent omhoog, wat direct doorwerkte in de aardolie- en chemische industrie.

Industrieprijzen keren na vier maanden daling

De Nederlandse industrie noteerde tussen november en februari steeds dalende industrieprijzen ten opzichte van het jaar ervoor. In januari was de min nog 2,5 procent, in februari liep het verschil terug tot -2,4 procent. Maart breekt met dat patroon en zet de teller op +1,4 procent. Daarmee komt een einde aan vier opeenvolgende maanden waarin Nederlandse fabrikanten gemiddeld minder kregen voor hun output dan een jaar eerder.

Olieprijs jaagt producentenprijzen omhoog

Een vat ruwe Brent-olie kostte in maart gemiddeld 84 euro. Dat is 27 procent meer dan in maart 2025 en bijna 43 procent boven het februariniveau. De olieprijs heeft volgens het CBS in de regel een sterke invloed op de producentenprijzen van de Nederlandse industrie, omdat veel productieprocessen ofwel direct ofwel via tussenproducten van aardolie afhankelijk zijn. De maand-op-maand schok is daarmee niet uitsluitend statistisch ruis maar de directe doorwerking van een gespannen wereldmarkt.

Brent-vat van 84 euro herschrijft jaarvergelijking

Twee jaar geleden lagen de aardolie-afzetprijzen nog ruim boven de honderd euro per vat als gevolg van de naoorlogse energiecrisis. In februari 2026 zakte de Brent-koers nog naar bijna 59 euro, een terugval van ruim 18 procent jaar-op-jaar. De maartomslag laat zien hoe gevoelig de Nederlandse afzetprijsindex is voor schokken op de internationale ruwe-oliemarkt, waar zowel OPEC-besluiten als regionale spanningen meebepalen wat een vat opbrengt. De volatiliteit op de oliemarkt vertaalt zich daarmee bijna één-op-één in de industrieprijzen, soms binnen één maand. Voor langetermijncontracten in Nederland betekent dat de hedge-strategie regelmatig opnieuw onder de loep moet.

Industrieprijzen reageren met vertraging in chemie

De aardolie-industrie zelf zag de industrieprijzen het hardst stijgen: producten waren in maart 31,3 procent duurder dan een jaar eerder, terwijl de aardolieproducten in februari nog 9,5 procent goedkoper waren. De chemische industrie volgt traditioneel met enige vertraging. Daar lagen de prijzen in maart nog 2,0 procent onder het jaarniveau, tegen -6,6 procent in februari. Het tempo waarmee chemiebedrijven hun marges aanpassen verschilt zichtbaar van de raffinagesector. Beide segmenten zijn onderdeel van de bredere procesindustrie, waar prijsdoorberekening doorgaans met enkele weken vertraging gebeurt.

Wat dit voor de industrieprijzen betekent

Voor productieleiders en inkopers signaleert de omslag dat de inkoopkant onder druk komt te staan. Wie energie- of grondstoffen-intensieve componenten verwerkt, kan verwachten dat leveranciers hun tarieven binnen enkele weken aanpassen. Verder oplopende industrieprijzen betekenen dat de marges in het tweede kwartaal smaller worden tenzij doorbelasting snel volgt. Volgens de NEVI inkoopmanagersindex liep de prijsdruk de afgelopen maanden al licht op, en de CBS-cijfers bevestigen die trend nu kwantitatief.

Vooruitzicht hangt aan geopolitiek Midden-Oosten

Het CBS koppelt de Brent-stijging expliciet aan de geopolitieke situatie in het Midden-Oosten. Zolang die spanningen niet afnemen, blijft het scenario voor april en mei een hoog blijvende olieprijs en daarmee een verder oplopende afzetprijsindex. Voor de Nederlandse maakindustrie betekent het dat planning op kortere horizonten de komende periode rationaler is dan jaarbegrotingen die op stabiele input-kosten leunen. Of de industrieprijzen ook in mei verder oplopen, hangt af van zowel het OPEC+-overleg als van de vraagontwikkeling in Azië. De volgende publicatie van het CBS verschijnt half juni.