Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen versterken havensamenwerking

Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen hebben op de Haventop in Meise een nieuwe stap gezet in de havensamenwerking binnen het ARRRA-cluster. Premiers en ministers spraken er met havens als Rotterdam, Antwerpen en Duisburg over een sterkere concurrentiepositie voor de regio. De afspraken staan in een gezamenlijke slotverklaring en raken vier thema’s: circulaire economie, energie-infrastructuur, binnenvaart en geautomatiseerd goederenvervoer.

Achtergrond van de Haventop in Meise

De top vond plaats op 5 oktober in het Belgische Meise. Daar kwamen premiers en ministers van Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen samen met havenbedrijven uit het ARRRA-cluster, de ‘Antwerp-Rotterdam-Rhine-Ruhr Area’. Naast Port of Rotterdam namen ook Duisport, North Sea Port, Port of Antwerp-Bruges, Port of Cologne/HGK, Port of Moerdijk en Port of Oostende deel. Samen vormen deze havens en de omliggende industrie een van de grootste economische clusters van Europa, goed voor ongeveer 65 miljard euro aan toegevoegde waarde en bijna 600.000 banen. Het cluster is van groot belang voor de Europese economie, energievoorziening en strategische onafhankelijkheid. Hoge energieprijzen, concurrentie van buiten Europa, lange vergunningstrajecten en uiteenlopende regelgeving zetten de havensamenwerking onder druk.

Havensamenwerking moet concurrentiepositie versterken

Met de havensamenwerking willen de drie overheden infrastructuur, kennis en industriële capaciteit beter op elkaar afstemmen. Zo kunnen ze sneller reageren op geopolitieke spanningen en economische verschuivingen. De havens Duisport, North Sea Port, Port of Antwerp-Bruges, Port of Cologne/HGK, Port of Moerdijk, Port of Oostende en Port of Rotterdam zetten zich gezamenlijk in voor een toekomstbestendig ARRRA-cluster. Deze havensamenwerking vraagt om een gelijk speelveld voor bedrijven in de regio en om snellere vergunningverlening via zogenoemde versnellingsgebieden, een punt dat de havens deze zomer ook al in een gezamenlijke brief aankaartten.

Vier prioriteiten op de agenda

Havensamenwerking staat centraal bij vier concrete prioriteiten die de partijen tijdens de top vastlegden. De eerste draait om sterkere circulaire waardeketens en een grensoverschrijdende markt voor grondstoffen, met harmonisatie van regelgeving als aandachtspunt. De tweede richt zich op versnelde uitbouw van energie-infrastructuur voor onder meer CO2 en waterstof, zodat pijpleidingen en opslag sneller gerealiseerd worden. De derde prioriteit gaat over een duurzame en weerbare binnenvaart, nu klimaatverandering de waterwegen kwetsbaarder maakt. De vierde prioriteit betreft innovatieve logistiek: geautomatiseerd goederenvervoer over weg en water tussen Antwerpen en Rotterdam, en meer ruimte voor drones zodra regels op elkaar aansluiten.

Havensamenwerking vastgelegd in slotverklaring

De afspraken over deze havensamenwerking zijn vastgelegd in een gezamenlijke slotverklaring, die de drie overheden ook bij de Europese Commissie neerleggen. Ze vragen Brussel om het ARRRA-cluster te erkennen als strategisch Europees haven- en industriecluster, met extra aandacht voor grensoverschrijdende wet en regelgeving. Nederland bracht eerder al eigen prioriteiten voor een Europese havenstrategie naar voren, zoals blijkt uit het non-paper havenstrategie dat het ministerie bij de Commissie indiende. Ook vragen de drie regio’s om betere financiering voor grote haventransitieprojecten, net als voor de economie van de hele regio.

Reacties van bewindslieden

Minister-president Rob Jetten noemt het economische belang van de havens overtuigend: “Ze tonen aan dat de regio Antwerpen-Rotterdam-Rijn-Ruhr een mooi voorbeeld is van wat je bereikt met vrije handel, schone industrie en circulaire innovatie als je samenwerkt.” Zijn Vlaamse collega Matthias Diependaele wijst op de omvang van het cluster: “Vlaanderen, Nederland en Noordrijn-Westfalen vormen samen de grootste economische en logistieke draaischijf van Europa.” Minister Marcus Optendrenk van Noordrijn-Westfalen voegt de grensoverschrijdende aanpak toe: “Onze havens, waterwegen en logistieke routes houden niet op bij de landsgrenzen. Geautomatiseerd vervoer wordt pas een concurrentievoordeel als we samen de regels vaststellen.” Met deze havensamenwerking zetten de drie regio’s een vervolgstap richting een gezamenlijke industriestrategie voor de komende jaren.