Door: Janet Kooren, Hoofdredacteur IndustrieVandaag - 16 januari 2026 |
De energietransitie versnelt en dwingt bedrijven om anders te kijken naar hun infrastructuur. Nieuwe energiebronnen, lokale opwek, slimme opslag en efficiëntere installaties zorgen dagelijks voor nieuwe inzichten. In dat snel veranderende speelveld schuift gelijkstroom opnieuw naar voren. IndustrieVandaag onderzoekt het speelveld.
Wat ooit de basis vormde van de eerste elektriciteitsnetten, blijkt nu verrassend goed te passen bij decentrale opwekking en moderne vermogenselektronica. Steeds meer bedrijven onderzoeken of gelijkstroomtechnologie – DC- het energielandschap kan vereenvoudigen én efficiënter kan maken.
Hoofdredacteur Janet Kooren sprak met Gökhan Güngör, productmarketingspecialist bij ABB. Hij ziet de belangstelling voor gelijkstroom duidelijk toenemen in uiteenlopende sectoren. “De industrie staat op een kantelpunt. Waar we vroeger energie centraal opwekten en distribueerden, zien we nu een explosie van decentrale opwekking met zon en wind, lokale batterij-energieopslag. Al die nieuwe energiebronnen werken van nature op gelijkstroom – en dat verandert alles.”
Hoewel gelijkstroom een modern thema lijkt, is de technologie beslist niet nieuw. Aan het einde van de negentiende eeuw bestond het eerste commerciële elektriciteitsnet volledig uit gelijkstroom. Pas later maakte het plaats voor wisselstroom, omdat dat zich beter leent voor transmissie over langere afstanden. Dat was destijds doorslaggevend, maar de situatie is veranderd.
Met de opkomst van hernieuwbare energiebronnen keert gelijkstroom terug in het speelveld. Zonnepanelen leveren standaard DC en batterijopslag werkt ook met DC. Een groeiend deel van onze apparatuur kan draaien op gelijkstroom, van industriële robots tot ledverlichting. Toch zetten bedrijven hun energie nog vrijwel altijd om naar wisselstroom, om het vervolgens terug om te zetten naar DC voor machines of opslag. Dat betekent extra conversiestappen en dus energieverlies.
“Veel van onze huidige systemen zijn ontworpen rond wisselstroom. Daardoor accepteren we een reeks van onnodige omzettingen”, zegt Güngör. “Als je rechtstreeks op DC werkt, integreert dat beter op energieopslag en hernieuwbare energiebronnen, bespaart op componenten en kabels, en heb je bovendien minder energieverlies.”
De verschuiving van centrale naar decentrale energieopwekking is inmiddels in volle gang. Industriële bedrijven plaatsen zonnepanelen op hun eigen gebouwen, installeren batterijen om pieken op te vangen en nemen steeds vaker laadinfrastructuur in gebruik. Die hele keten begint en eindigt met gelijkstroom.
Het DC-principe past bijzonder goed in deze nieuwe energiemix. Hernieuwbare bronnen leveren gelijkstroom, opslagsystemen laden als gelijkstroom en steeds meer installaties werken uiteindelijk op gelijkstroom. In een DC-net hoeven energiebronnen, opslag en verbruikers minder vaak te worden omgezet. Dat maakt de keten efficiënter en verlaagt de kans op storingen.
Daarnaast speelt het onderwerp elektronisch afval een belangrijke rol. Converters en omvormers hebben een relatief beperkte levensduur, vaak tien tot veertien jaar. Minder conversies betekent minder componenten en dus minder e-waste. Ook materialen zoals koper kunnen worden bespaard, doordat DC hogere spanningen kan transporteren bij lagere stromen. Dat resulteert in dunnere kabels en een slankere infrastructuur.
Volgens Güngör komt de vraag naar gelijkstroom uit verschillende richtingen. “De maritieme sector loopt voorop. Schepen maken al langer gebruik van DC-gebaseerde installaties en die ervaring stroomt langzaam door naar projecten aan land. Systeemintegratoren die in de scheepvaart actief zijn, passen hun DC-kennis ook toe in gebouwen, industriële omgevingen en energieprojecten. Ook laadpleinen en microgrids maken steeds vaker de stap richting DC-architecturen.”
Een opvallende beweging komt uit de agrarische sector. Bedrijven in die omgeving combineren zonne-energie, frequentiegeregelde aandrijvingen en andere DC-componenten om hun energievoorziening te optimaliseren. Sommige bedrijven werken zelfs met thermische opslag, zoals boilers, als onderdeel van een DC-systeem. “We zien dat agrarische ondernemers heel open staan voor deze benadering. Ze zoeken naar manieren om hun energie zelf te beheren en DC past daar goed bij”, vertelt Güngör.
De rendabiliteit van DC hangt sterk af van het type installatie. “Er is geen one-size-fits-all antwoord. Maar we zien duidelijke patronen. Hoe meer lokale opwekking, hoe meer opslag, en hoe meer DC-verbruikers je hebt, hoe sterker de business case. De investeringskosten zijn lager omdat minder elektrische componenten en dunnere kabels gebruikt kunnen worden. Daarnaast zijn DC-systemen meer onderhoudsvriendelijk waardoor de terugverdientijd korter is.”
Een belangrijk aspect in dit geheel is bidirectionele flow van energie. Moderne energienetten zijn niet langer eendimensionaal. Waar vroeger één centrale bron energie leverde aan gebruikers, wordt er nu op verschillende plekken opgewekt. Dat gebeurt zelfs achter de meter, bijvoorbeeld op bedrijventerreinen of in industriegebieden. DC-systemen kunnen die tweerichtingsstromen eenvoudiger en efficiënter verwerken dan traditionele AC-netten.
De voordelen zijn duidelijk, maar dat betekent niet dat alles al is opgelost. Verschillende technische uitdagingen vragen om nieuwe oplossingen, componenten en kennis.
AC-technologie is jarenlang dominant geweest, waardoor er meer standaarden, producten en opleidingen beschikbaar zijn. Voor gelijkstroom is dat anders. Een van de grootste technische vraagstukken is kortsluitvastheid. Bij DC ontbreekt het natuurlijke nulpunt dat bij AC wel aanwezig is, waardoor vlambogen moeilijker te doven zijn. Dat vraagt om speciale schakeltechnologie en veilige componenten.
“Er komen steeds meer opties, maar de markt staat nog aan het begin”, legt Güngör uit. “We hebben bij ABB een compleet assortiment DC-oplossingen tot wel 6000 Ampère en 2000 Volt gelijkstroom en we investeren in nieuwe ontwerpen om de veiligheids- en prestatie-eisen te halen.”
Ook op het gebied van standaardisatie wordt hard gewerkt. Organisaties zoals Current OS en de ODCA ontwikkelen technische documentatie en werken aan internationale normen. Beide hebben tientallen leden, waaronder ABB, en proberen het kennisniveau in de markt te verhogen. Dat is nodig, stelt Güngör: “Er is nog te weinig ervaring met DC. Bedrijven moeten durven experimenteren.”
Dat er al sectoren zijn met veel DC-ervaring, helpt de rest van de industrie vooruit. De maritieme wereld werkt al langer met DC-netten en heeft bewezen dat de technologie betrouwbaar is. Die kennis schuift door naar landtoepassingen via systeemintegratoren die in beide werelden actief zijn. Zo worden steeds meer gebouwen, installaties en microgrids ontworpen volgens principes die eerder alleen in de scheepvaart werden gebruikt.
Er zijn inmiddels ook infrastructuurprojecten opgeleverd die volledig zelfvoorzienend zijn dankzij DC-technologie. Wegen of tunnels die gebruikmaken van lokale opwekking, opslag en gelijkstroom blijken minder onderhoud nodig te hebben. Opwekking op DC is namelijk niet gebaseerd op draaiende massa’s, zoals bij AC-generatoren. Dat maakt de systemen eenvoudiger en minder storingsgevoelig. Ook de netkwaliteit profiteert: filters of corrigerende componenten zijn vaak niet meer nodig.
Güngör benadrukt dat gelijkstroom geen vervanging is van wisselstroom. “Voor langeafstandsverbindingen blijft AC gunstig. De kracht van DC zit vooral in lokale systemen, microgrids en installaties met veel opwekking met hernieuwbare energiebronnen en opslag. Beide technologieën vullen elkaar aan. De kunst is om per project te bepalen welke combinatie het meest logisch is.”
De basiscomponenten voor DC-systemen zijn tegenwoordig breed beschikbaar. Toch zijn er nog stappen nodig, met name op het gebied van reactietijd en schakeltechnologie. In gelijkstroomtoepassingen moet extreem snel geschakeld kunnen worden. Solid-state technologie speelt hierbij een belangrijke rol, maar het aanbod is nog beperkt.
“We hebben bij ABB recent een solid-state breaker ontwikkeld die volgens IEC 60947-2 is gecertificeerd en opgebouwd als solid-state breaker én scheider als all-in-one oplossing. Dat maakt de technologie toegankelijker en verlaagt de complexiteit van DC-systemen. De uitdaging blijft om de hoge kortsluitwaarden veilig te beheren en tegelijkertijd de reactiesnelheid te optimaliseren. Dat kan met de Sace Infinitus solid-state breaker met een afschakeltijd in microseconden. Dit zorgt voor een veilige afschakeling bij hoge kortsluitstromen.”
Volgens Güngör is het vooral een kwestie van prioriteit: “De interesse groeit enorm. Als er iets wordt gepubliceerd over DC, krijgen we direct veel reacties. Het onderwerp leeft. Bedrijven willen weten wat er kan en hoe het past in hun energiemix.”
De snelle groei van energieopslag draagt daaraan bij. De totale opslagcapaciteit is binnen een jaar verdubbeld en achter-de-meter oplossingen groeien stevig. Netcongestie zorgt daarnaast voor extra urgentie. Bedrijven zoeken manieren om hun eigen energie flexibel te beheren, en DC kan daarbij helpen.
Een onderschat voordeel is de flexibiliteit van DC-systemen. Zonnepanelen, batterijen en verbruikers kunnen eenvoudig worden toegevoegd aan dezelfde DC-bus, en bidirectionele energiestromen worden natuurlijk ondersteund. Die flexibiliteit maakt DC ook ideaal voor dynamische omgevingen waar energieopwekking en -verbruik voortdurend veranderen.
Verschillende onderzoeken laten zien dat DC-systemen aanzienlijk minder componenten nodig hebben. Volgens technische documentatie van de Open DC Alliance (ODCA) kunnen DC-systemen tot 30% minder componenten vereisen vergeleken met traditionele AC-systemen. Deze besparing komt doordat converters, transformatoren en bijbehorende beschermingsapparatuur deels overbodig worden. Minder onderdelen betekent lagere investeringskosten en minder onderhoud. Dat vertaalt zich in lagere operationele kosten en een kleinere ecologische voetafdruk.
Daarnaast maakt gelijkstroom hogere spanningen mogelijk, waardoor stromen lager blijven. Dat levert materiaalbesparing op, bijvoorbeeld in de vorm van dunnere kabels en minder kopergebruik in bepaalde configuraties. Het sluit ook goed aan bij de bredere doelstellingen voor verduurzaming.
“Het is eigenlijk een logische stap”, zegt Güngör. “Je hebt renewables, opslag en laadsystemen. Alles werkt van nature op gelijkstroom. Het past in een cirkel die steeds completer wordt.”
Gelijkstroom groeit door van nicheoplossing naar een serieuze optie voor industriële energie-infrastructuren. De technologie helpt bedrijven om efficiënter te werken, hun eigen energie beter te beheren en geeft een betere integratie met hun hernieuwbare energiebronnen en/of energieopslag. Met meer standaarden, meer producten en steeds meer praktijkvoorbeelden wordt de drempel lager voor organisaties die willen instappen.
De energietransitie dwingt de industrie om slimmer te worden. Gelijkstroom bewijst dat eenvoud soms de beste innovatie is. Zoals Güngör het verwoordt: “Het is een minder bekend gebied ten opzichte van wisselstroom, maar de mogelijkheden zijn groot. De industrie staat aan het begin van iets nieuws, en gelijkstroom kan daar een belangrijke rol in spelen.”
Lees hier:
Dit artikel delen op je eigen website? Geen probleem, dat mag. Meer informatie.
IndustrieVandaag is een onafhankelijk platform met het laatste nieuws van vandaag over de procesindustrie, industrial processing, productie industrie, maakindustrie en elektronica industrie.
Neem contact met ons op:
Tel +31 (0)23 737 07 63
Email via contactpagina
