Door: Redactie - 6 februari 2026 |
De Nederlandse en Europese maakindustrie staan bekend om het leveren van hoogwaardige producten die voldoen aan strenge, internationale normen en regelgeving. Fabrikanten uit Azië kunnen door de aanzienlijk lagere arbeidskosten op prijs blijven concurreren wat de marges voor Nederlandse producenten onder druk zet. Aan de andere kant zijn er ook groeikansen in de sector, gedreven door AI en een positieve ontwikkeling op het vlak van economie en consumentenvertrouwen.
Of het nu gaat om enkelvoudige productie waarbij kostenefficiëntie centraal staat of om meervoudige, complexere productie waar waardecreatie het verschil maakt: innovatie, efficiëntieverhoging en duurzaamheid blijven centrale thema’s voor de maakindustrie in Nederland.
In dit artikel zoom ik in op trends die ik vanuit mijn rol en op basis van gesprekken met onze klanten zie. Ontwikkelingen waarvan ik verwacht dat ze dit jaar het verschil kunnen maken voor Nederlandse fabrikanten in uiteenlopende sectoren, van metaalbewerking tot plaatwerk en van machinebouw tot de maritieme maakindustrie.
Grote afnemers zoals ASML en BESI ervaren sterke groei op het gebied van AI, wat groeikansen creëert voor een aanzienlijk deel van de toeleveringsketen. Verder zorgen een verwachte economische groei van 1 tot 1,5 procent, een positief consumentensentiment en toegenomen defensie-uitgaven voor extra groeikansen binnen de maakindustrie.
Maar deze kansen komen met uitdagingen. De sterke afhankelijkheid van enkele grote afnemers maakt de sector kwetsbaar, terwijl de concurrentie uit Azië niet afneemt. Defensiecontracten vereisen bovendien een totaal andere aanpak: meerjarenplanning en langetermijnvisie in plaats van kortcyclische verkoop en productie.
De maakbedrijven die in 2026 kansen willen verzilveren, zijn de partijen die hun commerciële strategie aanpassen aan deze nieuwe realiteit en de risico’s en groeikansen scherp hebben om resultaat te optimaliseren.
De Nederlandse sector doet er goed aan om in 2026 te blijven investeren in een stabiele basis waarbij alle ‘lagen’ van toeleveranciers in Nederland vertegenwoordigd zijn. Het uitbesteden van werk aan andere landen en landen buiten Europa verzwakt de Nederlandse positie als geheel. Het is belangrijk om het hoge kennisniveau te behouden en te profiteren van het feit dat veel Nederlandse bedrijven voorop lopen op cruciale vlakken zoals innovatie, waardecreatie, wendbaarheid en het benutten van (Europese) regelgeving. Aansluitend dragen aspecten zoals documentatie, kwaliteitsborging en traceability bij aan kansen op het gebied van supply chain management. Het benutten van deze aspecten draagt bij aan optimalisatie van de supply chain. Het gevolg: meer afstemming binnen de keten, hogere mate van voorspelbaarheid en kortere levertijden.
Kunstmatige intelligentie belooft een belangrijke rol te spelen in het succes van Nederlandse maakbedrijven. Een belangrijke eerste stap is om informatiestromen goed in kaart te brengen. Bedrijven hebben schone, relevante data nodig om de AI-modellen die ze willen gebruiken optimaal te trainen.
Met branchespecifieke AI-modellen in combinatie met betrouwbare, realtime data vanuit de business, kunnen bedrijven vervolgens KPI’s opstellen waarop gestuurd kan worden. Denk daarbij aan KPI’s die zich richten op het verminderen van verspilling van materialen in het productieproces of het verkorten van werkvoorbereiding en levertijden. De inzichten die hieruit voortkomen kunnen vervolgens worden gedeeld en uitgewisseld met andere partijen uit de keten om zo nog meer efficiëntieverbeteringen te realiseren.
Bedrijven die AI op deze manier toepassen doen er goed aan om medewerkers op te leiden op het gebied van data en analytics om kunstmatige intelligentie verder te kunnen embedden in de bedrijfsvoering.
Ik verwacht dat de migratie naar de cloud in 2026 in een stroomversnelling komt, maar niet langer primair vanwege de technische voordelen of interne noodzaak door gebrek aan IT-kennis binnen maakbedrijven. Innovatie wordt een steeds belangrijkere reden voor bedrijven in de maakindustrie om de overstap naar de cloud te maken. Smart Industry-toepassingen, IoT, robotisering, voorspellend onderhoud en AI vereisen interoperabiliteit, flexibiliteit, schaalbaarheid en rekenkracht die nieuwe technologieën in combinatie met cloudplatformen kunnen bieden. Bedrijven die deze stap niet maken, lopen het risico hun innovatiecapaciteit en daarmee hun concurrentievermogen aanzienlijk te beperken.
Daarnaast speelt security een steeds grotere rol bij de keuze voor de cloud. Met name middelgrote en grote bedrijven zijn zich bewust van de risico’s op cyberaanvallen. Een hack bij één schakel in de keten kan de hele productieketen stilleggen. Zeker naarmate ketenintegratie verder toeneemt. Voor mkb-fabrikanten met beperkte marges kunnen zulke aanvallen ingrijpende gevolgen hebben, zoals omzetverlies, verlies van klantvertrouwen en langdurig herstel.
Grotere bedrijven, die vaak aan strengere wet- en regelgeving moeten voldoen, zijn zich hiervan het meest bewust en zijn daarom toekomstgerichter in hun keuzes. Cloudoplossingen bieden niet alleen betere beveiliging, maar ook de mogelijkheid om snel te schakelen wanneer er verstoringen optreden. Voor de maakindustrie wordt de cloud daarmee geen technische upgrade, maar een strategische noodzaak.
Verduurzaming blijft een uitdagend vraagstuk voor de maakindustrie. Aan de ene kant staat de sector onder druk om duurzamer te produceren, aan de andere kant zijn de marges al krap en zijn verduurzamingsmaatregelen vaak op korte termijn kostenverhogend. Bovendien kampt ook de maaksector met obstakels zoals de beschikbaarheid van energie en vooral van groene energie.
Toch zie ik een verschuiving die op lange termijn duurzaamheid combineert met kostenefficiëntie. Steeds meer maakbedrijven houden in de ontwerpfase van hun processen rekening met verduurzaming, recyclingstrategieën, hergebruik van (standaard)componenten en proberen modulariteit toe te passen. Ook is duidelijk zichtbaar dat bedrijven gericht zijn op het verschuiven van engineer-to-order naar configure-to-order. Deze configure-to-order-aanpak resulteert vaak in minder verspilling, versnelt daarbij de productie en maakt het gemakkelijker om aan steeds strengere duurzaamheidseisen te voldoen. Hierdoor is het niet langer nodig om elk product vanaf nul te ontwerpen zoals bij engineer-to-order-productieprocessen het geval is.
De vier trends die ik in dit artikel heb belicht, van aanpassingsvermogen in commerciële strategieën tot AI-gedreven sturing, cloudadoptie en modulair denken, zijn geen op zichzelf staande ontwikkelingen. Ze versterken elkaar. Bedrijven die hun data op orde brengen, kunnen beter sturen en effectiever gebruikmaken van AI. Die AI-toepassingen vragen om inzet van nieuwe technologieën in combinatie met cloud. En modulaire productieprocessen genereren voorspelbare data die opnieuw kan worden ingezet voor verdere optimalisatie. Het is deze samenhang die het verschil gaat maken tussen bedrijven die meebewegen met de markt en bedrijven die hierin vooroplopen.
Voor Nederlandse fabrikanten is een jaar begonnen waarin keuzes tellen. Investeer je in digitale infrastructuur die innovatie mogelijk maakt? Train je medewerkers om met nieuwe technologieën te werken? Durf je kennis en data te delen met partners om de keten waarin je werkt te versterken? De bedrijven die deze vragen met ‘ja’ beantwoorden, positioneren zich niet alleen sterker tegenover concurrenten, maar leggen ook de basis voor structurele groei en een veerkrachtige toekomst in een sector die essentieel blijft voor de Nederlandse economie.
Door: Marijn Willemse, VP Sales Manufacturing Europe bij ECI Software Solutions
IndustrieVandaag is een onafhankelijk platform met het laatste nieuws van vandaag over de procesindustrie, industrial processing, productie industrie, maakindustrie en elektronica industrie.
Neem contact met ons op:
Tel +31 (0)23 737 07 63
Email via contactpagina
