Noord-Nederland investeert miljard in groene chemie

Twintig toonaangevende bedrijven uit Noord-Nederland hebben het convenant Chemport 10x10x10 getekend. Zij trekken de komende tien jaar jaarlijks tien miljoen euro uit om minstens tien showcase-fabrieken te bouwen, samen goed voor een investeringswaarde van ruim een miljard euro. Daarmee wil de regio uitgroeien tot de eerste circulaire en groene chemie-hub ter wereld, met productie op basis van circulaire plastics, biobased grondstoffen en CO₂-hergebruik.

Groene chemie als regionale motor

Het akkoord kwam tot stand tijdens het Campussen diner, georganiseerd door Campus Coalitie, Campus Groningen en het Campus Community Fund. De ondertekenaars zien groene chemie als de motor onder een nieuwe noordelijke maakindustrie. Onder hen zitten scale-ups en internationale koplopers zoals Avantium, BioBTX, SkyNRG, Paques Biomaterials, Chaincraft, Recell, Senbis, ChemCom, Verborg Group en UPPact. Tussen 2020 en 2025 staken deze partijen al 300 tot 350 miljoen euro in pilots, demo’s en first-of-a-kind fabrieken, van circulaire plastics tot hergebruik van reststromen.

Van pilot naar fabriek

De sprong die de bedrijven nu willen maken, gaat verder dan proefopstellingen. De tien geplande fabrieken moeten technologische voorbeelden worden voor de overgang van lineair naar circulair produceren. Het gaat om bewezen technologie die op industriele schaal moet aantonen dat groene chemie afval en CO₂ als grondstof kan inzetten. Verschillende partijen uit de recycling, biogrondstoffen en CCU-keten haken aan bij het programma. Door proefinstallaties en demonstratiefabrieken te koppelen aan vaste afnemers hopen de deelnemers het bekende dal tussen laboratorium en markt te overbruggen, waar veel duurzame technologie tot nu toe strandde. Voor de bredere kaders van deze omslag verwijst de rijksoverheid naar de spelregels rond circulair produceren.

Groene chemie mikt op duizend banen

De initiatiefnemers rekenen op forse werkgelegenheidseffecten. De plannen moeten 1.000 directe en 2.000 indirecte arbeidsplaatsen opleveren. Groene chemie werkt daarbij als hefboom: elke showcase-fabriek trekt toeleveranciers, kennisinstellingen en vervolginvesteringen aan. De ambitie sluit aan bij het programma Chemport Europe 2025-2030, dat groene chemie in de regio wil verankeren. Ook CO2-hergebruik krijgt daarin een plek, naast het opschalen van biobased grondstoffen en circulaire kunststoffen.

Uniek in Europa

Volgens de betrokkenen is het initiatief uniek, zowel in Nederland als in Europa. Nergens anders bundelt een regio zo gericht kapitaal, technologie en recycling-kennis om circulaire productie op te schalen. De regio leunt daarbij op bestaande chemieclusters in Delfzijl en Emmen en op de kennisbasis van de noordelijke campussen. De komende tien jaar moet uitwijzen of het Noorden zijn voorsprong in groene chemie weet te verzilveren. Voorlopig zetten de twintig ondertekenaars vol in op groene chemie als exportproduct, met fabrieken die model staan voor een circulaire industrie wereldwijd.