Chemische opslagbedrijven vrezen hoge bankgaranties

• Chemische opslagbedrijven moeten soms honderden miljoenen euro’s zekerheid stellen
• VNCW stuurt brandbrief naar Den Haag over Omgevingswet-verplichting
• ATR en Deltalinqs noemen de regeling onnodig belastend

Chemische opslagbedrijven kunnen van provincies te maken krijgen met financiële zekerheden van tientallen tot honderden miljoenen euro’s voor mogelijke milieuschade onder de Omgevingswet. Branchevereniging VNCW noemt de bedragen onevenredig aan de werkelijke risico’s en stuurt maandag een brandbrief naar politiek Den Haag. Ook toezichthouder ATR en havenvereniging Deltalinqs plaatsten de afgelopen weken al kritische kanttekeningen bij de regeling, en volgens VNCW dreigt zelfs een concurrentienadeel tegenover België en Duitsland.

Brandbrief naar Den Haag

VNCW, de vereniging voor de chemische logistiek, stuurde de brief op maandag 9 november naar politiek Den Haag en spreekt zelfs van “het Wilde Westen”. Het gaat om de financiële zekerheidsstelling (FiZe) onder de Omgevingswet, die moet voorkomen dat de overheid opdraait voor milieuschade, herstelmaatregelen of het opruimen van gevaarlijke stoffen als een bedrijf failliet gaat. VNCW zegt dat uitgangspunt te steunen, maar vindt de hoogte en onderbouwing van de bedragen onevenredig. “We spreken niet over enkele duizenden euro’s, maar over bedragen van tientallen miljoenen en in sommige gevallen zelfs honderden miljoenen euro’s”, zegt directeur Luciën Govaert. “Zulke bedragen kunnen grote gevolgen hebben voor de financierbaarheid en continuïteit van ondernemingen.”

Chemische opslagbedrijven vrezen onvoorspelbare bedragen

De regeling komt uit landelijke wetgeving, maar provincies hebben ruimte bij de uitvoering en bij de beoordeling van individuele gevallen. Daardoor krijgen vergelijkbare chemische opslagbedrijven de verplichting op verschillende momenten opgelegd, en kunnen de berekende bedragen flink verschillen. Chemische opslagbedrijven met meerdere locaties weten zo niet goed waar ze aan toe zijn. Veel gespecialiseerde chemische opslagbedrijven, bijvoorbeeld in de tankopslag, zijn geen eigenaar of producent van de stoffen die ze voor klanten bewaren, maar moeten toch omvangrijke zekerheden stellen. VNCW wil dat de hoogte afhangt van de feitelijke activiteiten, de aard van de opgeslagen stoffen, de veiligheidsvoorzieningen en de daadwerkelijke financiële risico’s.

Ook Deltalinqs en toezichthouder ATR kritisch

Chemische opslagbedrijven staan met hun zorgen niet alleen. Havenvereniging Deltalinqs riep al op 3 november op tot snelle maatregelen en noemde de regeling “totaal niet proportioneel, betaalbaar en uitvoerbaar”, met bedragen die eveneens tot honderden miljoenen euro’s kunnen oplopen. Deltalinqs steunt het uitgangspunt dat de vervuiler betaalt, maar wil overleg tussen het ministerie, provincies en organisaties als VNCI en VOTOB. Het Adviescollege toetsing regeldruk publiceerde op 2 november een eigen advies met als titel “Verplichting financiële zekerheidstelling onnodig belastend voor bedrijven”. Het college concludeert dat de noodzaak en effectiviteit van het stelsel onvoldoende zijn onderbouwd, en adviseert het kabinet eerst een nieuwe probleemanalyse te maken voordat er verdere stappen volgen. Blijft de verplichting toch bestaan, dan raadt het ATR-advies over financiële zekerheidstelling aan om de uitvoering te vereenvoudigen, de berekeningsmethode aan te passen en collectieve oplossingen te onderzoeken. Ook afvalbedrijven vallen onder dezelfde verplichting, dus de kritiek raakt meer dan alleen de chemiesector.

Zorgen bij chemische opslagbedrijven over buitenlandse concurrentie

Nederlandse opslagbedrijven concurreren met bedrijven in onder meer België en Duitsland. Uit de achterban van VNCW komen signalen dat buitenlandse concurrenten niet op vergelijkbare wijze met zulke verplichtingen te maken krijgen. Daardoor kunnen hogere financieringslasten investeringen in opslagcapaciteit richting het buitenland verschuiven. VNCW wil laten onderzoeken hoe de Nederlandse regeling zich verhoudt tot die in andere lidstaten, en wijst erop dat een eerdere evaluatie in opdracht van het Interprovinciaal Overleg al liet zien dat er fundamentele verbeteringen nodig zijn.

VNCW wil landelijke regie en alternatieve zekerheden

In de brief vraagt VNCW om landelijke regie en een fundamentele herbeoordeling van de manier waarop de zekerheidsstelling wordt toegepast. De vereniging wil een transparante en uniforme berekeningsmethode, een aantoonbaar verband tussen de gevraagde zekerheid en het milieurisico, en een serieuze beoordeling van alternatieven zoals collectieve garantiefondsen en verzekeringen. Zolang de aangekondigde herbeoordeling niet is afgerond, moeten overheden volgens VNCW terughoudend zijn met het opleggen van nieuwe, ingrijpende verplichtingen op het vlak van wet en regelgeving. “We kunnen niet van iedere ondernemer verwachten dat hij afzonderlijk met zijn provincie gaat onderhandelen over verplichtingen die mogelijk tientallen miljoenen euro’s bedragen”, zegt Govaert. Voor chemische opslagbedrijven in de opslag en overslag staat er voor de politiek dus wel iets op het spel.